تفکر عقلی در کتاب و سنت صفحه 93

شکوفاگران عقل

پیامبراکرم صلّی الله علیه و آله فرموده اند:«اَلنّاس معادن کمعادن الذهَب و الفِضَّه» (1)«مردم معادنی مانند معادن طلا و نقره هستند».هیچ انسانی بدون این گنجینه درونی آفریده نشده است.هرچند استعداد همه افراد بشر برای دریافت اندیشه صائب و انگیزه صالح یکسان نیست.

زمینه اندیشه و انگیزه خردمندانه در همه انسان ها وجود دارد.ولی بسیاری از آنان این گوهرهای گران بها را در میان اغراض و غرایز پلید مادی به خاک سپرده اند؛زیرا خواسته های مادی با جهان طبیعت پیوند خورده و به زندگی روزمره وی گره خورده است و لازمه زندگی در این جهان خاکی،پیوستگی با چنین امیالی است.

پیامبران که خلیفه خدا و امانت دار الهی اند با تعدیل اغراض و تهذیب غرایز،غبارها را از چهره گنجینه درونی بشر که امانت الهی است و باید به مقام جانشینی خدا بار یابد می زدایند و او را از سرمایه های نهاد خویش آگاه می کنند.امیرالمؤمنان علی علیه السلام یکی از اهداف رسمی رهبران الهی را برانگیختن و شوراندن دفینه های عقلی بشر می داند و می فرماید:«وَ یثیروا لهم دفائن العقول». (2)ثوره به معنای شوراندن،شیار زدن و انقلاب است.گاو نر را نیز ثور می نامند زیرا کار او شیار زدن و زیر و رو کردن زمین است.برای استخراج دفینه،خاک برداری مختصر کفایت نمی کند؛بلکه باید شیار عمیق و ثوره ای در زمین ایجاد کرد و خاک های فراوان را زیرو رو کرد تا به آن دفینه رسید.

عقل دفن شده نیز ظاهر و به آسانی در دسترس نیست.این عقل با پنج