درسنامه حقوق بشر از دیدگاه اسلام صفحه 258

جامعه یا کشور اعطا نمی شود؛بلکه برای خود انسانیت است که هر فرد از آن برخوردار می باشد. (1)

3-تشریع قصاص

یکی از مهم ترین دلایل عظمت و ارزش حیات که حق حیات از دیدگاه اسلام را اثبات می کند و از احکامی مترتب بر عنوان نفس محترمه به شمار می رود،تشریع قصاص به عنوان عقوبت مناسب برای قاتل نفس محترمه است. (2)در بیان قرآن کریم،قصاص مایه حیات تلقی شده است: وَ لَکُمْ فِی الْقِصاصِ حَیاهٌ یا أُولِی الْأَلْبابِ... ؛ (3)ای صاحبان عقول!در قصاص قاتلان برای شما حیات است.جالب آن که همه انسان ها در این حکم،مساوی هستند. (4)

با توجه به مطالب پیشین،از نظر اسلام حیات،امانت الهی است و همه انسان ها وظیفه دارند که آن را محترم بشمارند و در حفظ آن بکوشند.نجات غریق می تواند نمونه این حقیقت باشد.

نکته ای که باید به آن توجه شود این است که قرآن کریم دو نوع حیات برای انسان معرفی می کند:یکی حیات مادی و بیولوژیک،دیگری حیات معنوی که آن را«حیات طیبه»می نامد.حیات مادی تقدم ذاتی دارد؛اما«حیات طیبه» (5)به لحاظ ارزشی و رتبی بر آن مقدم است و در مقام تزاحم،حیات مادی باید فدای حیات معنوی شود؛چون اثبات و حفظ حیات مادی،تنها در پرتو حفظ و دست یابی به

1- (1) .حقوق بشر،صلح و امنیت بین المللی،زیر نظر دکتر عباس کدخدایی،ص269.
2- (2) .قدرت الله خسروشاهی،فلسفه قصاص از دیدگاه اسلام،ص73 به بعد.
3- (3) .بقره،آیه179.
4- (4) .بقره،آیه178؛مائده،آیه45.
5- (5) .نحل،آیه97.