درسنامه حقوق بشر از دیدگاه اسلام صفحه 333

اِتَّقَوْا وَ الَّذِینَ هُمْ مُحْسِنُونَ ، (1)و او را امر می کند که همواره حق مدار باشد و به آن عمل کند؛مردم را به کارهای نیک بشارت دهد؛به آنها آموزش قرآن دهد و با دین آشنا سازد؛حلال و حرام را بیان کند؛با پیروان حق مدارا به خرج داده و با ظالمان به شدت مقابله کند؛چون خداوند ظلم را دوست ندارد و از آن نهی کرده است: ...أَلا لَعْنَهُ اللّهِ عَلَی الظّالِمِینَ ، (2)آنها را از قبیله گرایی نهی نموده و به خداگرایی هدایت کند؛احکام حج را به مردم آموزش دهد؛اوقات نماز و احکام آن را به مردم بیاموزد؛آنها را به نماز و غسل جمعه امر کند؛مردم را به بهشت و اعمال بهشتی بشارت دهد.و از آتش و اعمال آتش آفرین انذار نماید.... (3)

عهدنامه های مزبور که در واقع شرح وظایف کارگزاران حکومت اسلامی است،حق تعلیم و تربیت صحیح مردم را از وظایف اصلی حکومت برمی شمارند؛چون محور اصلی توصیه های پیامبر صلّی الله علیه و آله آموزش و پرورش است.همه اقداماتی که در عهدنامه ها مورد تأکید پیامبر صلّی الله علیه و آله قرار گرفته،در راستای تعلیم و تربیت بشر است.در اهمیت تعلیم و تعلم همین بس که پیامبر اعظم صلّی الله علیه و آله در اوضاع و شرایط سخت جنگی نیز به آن عنایت داشت.در جنگ بدر،تعدادی از مشرکان به اسارت سپاه اسلام درآمدند.پیامبر فرمودند اسیران باسواد می توانند با تعلیم خواندن و نوشتن به ده نفر از اطفال مسلمانان آزاد شوند. (4)در این اقدام پیامبر صلّی الله علیه و آله از یک سو عنایت به تعلیم و آموزش و از سوی دیگر،اهتمام به آزادی اسیران به خوبی تجلی یافته است که می تواند همواره الهام بخش بشر باشد.

1- (1) .نحل،آیه28.
2- (2) .هود،آیه18.
3- (3) .محمد بن هشام،السیره النبویه،ج1،ص241.
4- (4) .جعفر سبحانی،فروغ ابدیت،ج1،ص427.