درسنامه حقوق بشر از دیدگاه اسلام صفحه 336

حق مالکیت فکری

اشاره

علاوه بر تعلیم و تربیت که لازمه ارتقای شخصیت و توسعه فکری هر انسان است،مشارکت افراد در حیات فرهنگی و ایجاد خلاقیت های فرهنگی در فضای آزاد فکری،مورد توجه نظام های حقوقی و اسناد حقوق بشری می باشد.آزادی اندیشه،عقیده و بیان،حق برخورداری از پیشرفت علمی و فنی و نیز حق مالکیت معنوی پدیدآورندگان آن،از شرایط مشارکت افراد در زندگی فرهنگی به شمار می رود.

اصطلاح مالکیت فکری معادل Intellectual property است.واژه property در زبان انگلیسی،هم به معنای«حق مالکیت»و«تصرف»و هم به معنای«مال»و«شیء»که مالکیت به آن تعلق می گیرد به کار می رود. (1)کلمه Intellectual نیز وصفی است که بر توانایی فرد به فکر کردن در یک روش منطقی و شناخت اشیاء یا به کارگیری این توانایی دلالت می کند. (2)در یکی از فرهنگ های انگلیسی به فارسی،معانی متعددی مانند«عقلانی،ذهنی،فکری،معنوی،خردمند،دارای قوه فکر،و نامحسوس»برای آن نگاشته شده است. (3)چنان که ملاحظه می کنید،معانی مزبور به ترتیب،ناظر به ماهیت فهم(عقلانی)،بارزترین ویژگی فهم(معنوی)،فاعل فهم(خردمند)و موضوع ذهنی فهم(نامحسوس)می باشد. (4)

در تعریف و قلمرو Intellectual property اتفاق نظر وجود ندارد.برخی اصطلاح مزبور را مرادف مالکیت ادبی پنداشته و آن را هم عرض مالکیت صنعتی

1- (1) .محمود حکمت نیا،مبانی مالکیت فکری،ص29.
2- (2) .همان،ص30.
3- (3) .عباس آریان پور کاشانی،فرهنگ کامل انگلیسی-فارسی،ج2،ص2538.
4- (4) .محمود حکمت نیا،مبانی مالکیت فکری،ص30.