درسنامه حقوق بشر از دیدگاه اسلام صفحه 337

به کار برده اند.در نگاه دیگر،این اصطلاح معنای بسیار وسیعی دارد که حقوق مربوط به هر شیء نامحسوس را شامل می شود.

برخی حقوق دانان عرب کلمه Intellectual را به«غیر مادی»که با حس قابل درک نیست،ترجمه کرده اند. (1)بعضی دیگر،اصطلاح«حقوق فکری»را ترجیح داده و گفته اند:منظور از حقوق فکری،حقوقی است که دارای ارزش اقتصادی است و موضوع آنها شیء مادی نیست.موضوع این حقوق در واقع اثر فکری انسان است.این حقوق شامل حق مؤلف و هنرمند،حق مخترع،حق تاجر نسبت به نام تجارتی و علائم صنعتی و تجارتی و حق سرقفلی است. (2)

یکی دیگر از حقوق دانان می نویسد:در تعریف«حقوق معنوی»می توان گفت:حقوقی است که به صاحب آن،اختیار انتفاع انحصاری ار فعالیت و فکر و ابتکار انسان را می دهد.ایشان حقوق معنوی را به اعتبار موضوع آن به دو گروه تقسیم می کند:الف)حقوقی که موضوع آن پدیده ای فکری و ابتکاری است؛ب)حقوق بر مشتری؛چه مشتریان تجارتی باشند(مانند سرقفلی)و چه خدماتی(مانند حق سردفتران). (3)

به طور خلاصه می توان گفت اصطلاح مالکیت فکری دارای سه کاربرد با گستره متفاوت است:

الف)کاربرد یا گستره بسیار خاص که فقط شامل مالکیت ادبی و هنری می شود؛

1- (1) .عبدالرزاق السنهوری،الوسیط فی شرح القانون المدنی،ج8،ص 275.
2- (2) .سید حسین صفایی،«مالکیت ادبی و هنری و بررسی قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان»نشریه حقوق و علوم سیاسی،تابستان 1350،شماره 6و7،ص44 و مبانی مالکیت فکری،ص31.
3- (3) .ناصر کاتوزیان،اموال و مالکیت،ص25و26 و ص65و66.