درسنامه حقوق بشر از دیدگاه اسلام صفحه 80

قدرت دیگران مقرر شده است.حق کرامت،ممنوعیت شکنجه و تبعید و بازداشت خودسرانه از نوع حق به معنای مصونیت است.

بعضی از فیلسوفان حقوق مدعی اند حقوق بشر که اساسا حقوقی فردی یا قابل فروکاستن به حقوق فردی است،بیشترین رابطه را با حق-ادعا دارد.در این نوع رابطه حقوقی،حق و تکلیف متلازمند و صاحب حق می تواند ایفای حقش را از طرف مقابل بخواهد و حتی از طریق قانون او را الزام به تأمین حق خود کند. (1)

نگاه اجمالی به فهرست حقوق مندرج در اسناد بین المللی حقوق بشر،نادرستی این ادعا را کاملا روشن می کند.اگر تقسیم بندی هوفلد را با اندکی مسامحه بپذیریم،حق های نسل دوم یعنی حق های اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی را می توانیم از نوع حق-ادعا بدانیم؛با این توضیح که در حقوق نسل اول یعنی حقوق مدنی سیاسی،دولت ها متعهد به عدم مداخله اند؛برخلاف حقوق نسل دوم که دولت ها ملزم به مداخله هستند. (2)

با این وجود،به دو دلیل،ذی حق در صورت نقض حق خود-هرچند از نوع نسل دوم-نمی تواند طرف خود یعنی دولت متبوع خود را به رعایت حق خویش وا دارد:نخست این که دولت ها متعهد به وسیله اند و نه به نتیجه.دیگر این که حقوق بشر از ضمانت اجرایی کافی برخوردار نیست. (3)تقسیم بندی هوفلد را می توان با مسامحه پذیرفت،اما ادعای او مبنی بر انحصار تلازم حق و تکلیف در نوع«حق-ادعا»پذیرفتنی نیست؛زیرا اصل تلازم حق و تکلیف یکی از اصول مسلم نظام حقوقی اسلام است.

1- (1) .حقوق بشر و حقوق بشردوستانه،ص49.
2- (2) .همان،49.
3- (3) .همان،ص51.