شبهات روزآمد صفحه 202

13 - حرکت خورشید در محاجّه حضرت ابراهیم علیه السلام

حضرت ابراهیم علیه السلام با نمرود در مقام احتجاج چنین گفت:

(فَإِنَّ اللّهَ یَأْتِی بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِها مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِی کَفَرَ)1 ؛ «خداوند خورشید را از مشرق بیرون آورد تو اگر می توانی از مغرب بیرون آور...».

ظاهر این آیه حرکت خورشید را می گوید و مرحوم طبرسی و فخر رازی نیز در تفسیرشان همین مطلب را فهمیده اند و آن را مطابق واقع دانسته اند. اما مفسرین معاصر که به هیئت کپرنیکی معتقدند می گویند این سخن بر طبق فرهنگ زمانه گفته شده و در حقیقت به این جمله برمی گردد که: زمین به طرفی (مشرق) می گردد تو اگر می توانی آن را به طرف دیگر برگردان.(1)

در جای دیگر حضرت ابراهیم علیه السلام، می فرماید: (فَلَمّا أَفَلَ قالَ لا أُحِبُّ الْآفِلِینَ)3 ؛ «و هنگامی که آن ستاره غروب کرد گفت: من غروب کنندگان را دوست ندارم. (و به خدایی نمی گیرم)»(2) در این آیات افول و غروب را به خورشید، ماه، و ستارگان نسبت می دهد در حالی که از نظر علمی این زمین است که حرکت می کند و خورشید نسبت به زمین ثابت است و غروب و طلوع ندارد.

بررسی: انبیاء الهی مأمور بودند که به اندازه فهم مردم (قدر عقول) و با زبان قوم (لسان قوم)(3) با آن ها سخن بگویند و لذا از اصطلاحات و لغات رایج استفاده می کردند و لذا حضرت ابراهیم علیه السلام: بر طبق دید حسّی نمرود سخن گفته است و

1- (2) تعارض علم و دین، منسوب به دکتر سروش، ص 150.
2- (4) در مفردات راغب افول را به معنای غایب شدن و در قاموس قرآن به معنای غروب کردن گرفته اند.
3- (5) ابراهیم/ 4.