شبهات روزآمد صفحه 275

پروردگارت نشان دار بودند؛ و آن، از ستمکاران دور نیست».

آیه رابطه با عذاب قوم لوط است که می فرماید: مرجع در ضمیر «هی» دو احتمال وجود دارد: یکی «الحجاره» یعنی آن سنگ ها نسبت به ظالمین دور نیستند و احتمال دیگر «ارض و دیار قوم لوط» است یعنی سرزمین قوم لوط از سرزمین شما مکه بُعد مسافتی ندارد، دور نیست. بنابراین در این آیه «هی» اسم «مای شبیه به لیس» و مؤنث است و «بعید» خبر برای «ما» و مذکر است.

در نگاه ظاهری در این آیه تطابق اسم و خبر رعایت نشده است مثل سه آیه مذکور اما با دقت نحوی و زبانی عرب هیچ ایرادی در آیات نیست. بنابراین آیات مورد بحث از نگاه دانش و نحو عرب هیچ مخالفتی با قواعد نحوی ندارد.

نتیجه: با توجه به کلمه «رحمت» و «قریب» توجیهاتی شده که می تواند راه گشا باشد و مشکل را حل کند، اما جواب های آنان دارای اشکالاتی است. بهترین جوابی که می تواند شبهه سه آیه را برطرف کند جواب «فرّاء» است.

منابع برای مطالعه بیش تر

1. الدر المصون فی علوم الکتاب المکنون، احمد بن یوسف معروف به «السمین الحلبی»، دارالقلم، دمشق.

2. حاشیه القونوی بر تفسیر بیضاوی، عصام الدین اسماعیل بن محمد، دارالکتب العلمیه، بیروت.

3. مجمع البیان، الطبرسی، امین الاسلام أبو علی الفضل بن حسن، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت.

4. البحر المحیط، اندلسی، محمد بن یوسف أبوحیان، دارالکتب العلمیه، بیروت.

5. الاشباه والنّظائر فی النحو، السیوطی، امام جلال الدین، المکتبه العصریه، بیروت.

6. الکشاف، الزمخشری، محمود بن عمر، دارالکتب العربی، بیروت.