شبهات روزآمد صفحه 397

مستقلی در برابر خداوند دارند، بلکه شفاعت آن ها نیز به فرمان خدا است و بدون اجازه او، و شایستگی و لیاقت شفاعت شوندگان، هیچ گاه اقدام به شفاعت نخواهند کرد، بنا بر این چنین شفاعتی سرانجام به خدا باز می گردد، و شعبه ای از ولایت و نصرت و کمک و یاری خداوند محسوب می شود.(1)

گروه چهارم

گروه چهارم آیاتی است که شرایطی برای شفاعت شونده بیان کرده است گاهی این شرط را رضایت و خشنودی خدا معرفی می کند مانند: (وَ لا یَشْفَعُونَ إِلاّ لِمَنِ ارْتَضی)2 ؛ «و (فرشتگان) جز برای کسی که (خدا از او) خشنود باشد، شفاعت نمی کنند».

طبق این آیه شفاعت شفیعان منحصرا شامل حال کسانی است که به مقام «ارتضاء» یعنی پذیرفته شدن در پیشگاه خداوند، رسیده اند. و گاه شرط آن را گرفتن عهد و پیمان نزد خدا معرفی می کند مانند (لا یَمْلِکُونَ الشَّفاعَهَ إِلاّ مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمنِ عَهْداً)(2) ؛ «صاحب شفاعت نیستند، جزکسانی که از جانب (خدای) گسترده مهر، پیمانی گرفته اند». (منظور از این عهد و پیمان ایمان به خدا و پیامبران الهی است). و زمانی «صلاحیت شفاعت شدن» را از بعضی از مجرمان سلب می کند، مانند سلب شفاعت از ظالمان در آیه زیر: (ما لِلظّالِمِینَ مِنْ حَمِیمٍ وَ لا شَفِیعٍ یُطاعُ)4 ؛ «برای ستمکاران هیچ (دوست) گرم نزدیک و شفاعتگری که (سخنش) اطاعت شود، نیست». و به این ترتیب داشتن عهد و پیمان الهی یعنی