- مقدمه 1
- اشاره 5
- اشاره 52
- یوحنا بن ماسویه 54
- ابن رَبَن طبری 55
- ابن بختیشوع 57
- خلف الطولونی 57
- زکریای رازی 58
- ابن سیار 60
- احمد طبری 61
- بُخاری 62
- اهوازی، علی بن عباس 63
- ابن مَندویه 65
- جبرائیل بن بختیشوع 65
- ابومنصور موفق هروی 67
- ابن هندو 70
- عمار موصلی 72
- ابن سینا 73
- جرجانی، اسماعیل بن حسن 78
- ابن زُهْر، عبدالملک 83
- ابن الیاس شیرازی 88
- داود انطاکی 89
- نَجیب سمرقندی 89
- طیباتی، فرزاد 90
- اشاره 92
- العشر فی مقالات فی العین 94
- معرفه محنه الکحالین 94
- المسائل فی العین 95
- تعریف امراض العین 95
- الحاوی 96
- فردوس الحکمه 97
- امراض العین 97
- الابنیه عن حقایق الادویه 98
- المعالجات البقراطیه 98
- النهایه و الکفایه 98
- ما الفارق او الفرق 98
- کتاب الطب الملکی یا الصناعه الطبیه 99
- هدایه المتعلمین 99
- عصب العین 100
- المنتخب 100
- البصر و البصیره 101
- مفتاح الطب و منهاج الطلاب 101
- کتاب التصریف لمن عجز عن التألیف 101
- تذکره الکحالین 102
- القانون 102
- نور العین یا نور العیون 103
- ذخیره خوارزمشاهی 103
- منابع سده هفتم و هشتم 104
- العمده فی الجراحه 104
- الکافی فی الکحل 104
- نور العیون و جامع الفنون 105
- کتب سده نهم 106
- اشاره 108
- کتاب العین، المعروف بدغل العین 113
- کتاب تشریح العین و اشکالها و مداواه اعلالها 115
- تذکره الکحّالین 117
- کتاب المنتخب فی علم العین و عللها و مداواتها بالادویه و الحدید 120
- کتاب فی ترکیب العین و عللها و علاجها علی رأی ابقراط و جالینوس 129
- کتاب البصر و البصیره فی علم العین و عللها و مداواتها 131
- فی تشریح العین 132
- صلاح الصّحاح فی حفظ الصحه 144
در 1294ق در بولاق به چاپ رسید. نیز نسخه خطی دانشگاه استانبول را فؤاد سزگین در 1405ق/1985م در فرانکفورت چاپ تصویری کرد. کمبل کتاب دیگری در طب مشتمل بر 3 بخش بهداشت، بیماریها و جراحی که نسخه آن را در گوتینگن نشان داده، از او دانسته است.(1)
جبرائیل بن بختیشوع
متکلم، طبیب و حکیم ایرانی سده 4ق.
جبرائیل بن عبیداللّه بن بختیشوع (311-396ق/ 923-1006م)، بازماندهای از خاندان جندی شاپوری بختیشوع و پزشک مخصوص عضدالدوله بویهی، و مؤلف کتابی موسوم به عصب العین است. این اثر در روزگار مؤلف شهرتی داشته است. مایرهف نام این کتاب را طب العین ضبط کرده است و به نقل از لویس شیخو، یادآور شده که نسخهای از آن در کتابخانهای خصوصی در سوریه مضبوط است.
وی چند اثر دیگر درباره موضوعات پزشکی دارد: مقاله فی الم دماغ، الکافی. در دانش کلام هم تبحر داشته و مقاله اش به نام فی الرد علی الیهود مشهور است. آثار پزشکی او گویای تبحر و خلافیت او است.(2)
ابن مَندویه
پزشک، داروشناس و مؤلف آثار چشم پزشکی، ایرانی در 4و5ق.
ابوعلی احمد بن عبدالرحمن صاحب آثار بسیار در طب است. به رغم شهرت ابن مندویه، از زندگی و به ویژه تحصیلات و اساتید او آگاهی چندانی در دست نیست. گفتهاند که از خاندانی بزرگ در اصفهان برخاست و پدرش عبدالرحمن از ادیبان برجسته روزگار بود و برخی کتاب الشعر و الشعراء ابن مندویه را به او نسبت دادهاند. وی ظاهراً شاگرد ابوماهر موسی بن یوسف بن سیار شیرازی بود و از همین طریق شاگرد مکتب علی بن عباس اهوازی به شمار میرود. ابن مندویه چندان در طب شهرت داشته که وقتی عضدالدوله دیلمی بنای بیمارستان
1- . تاریخ الحکماء، قفطی، ص321؛ دائرهالمعارف بزرگ اسلامی، ج19، ص310.
2- . معجم المؤلفین، عمررضا کحاله، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج3، ص113.