- مقدمه 1
- اشاره 5
- اشاره 52
- یوحنا بن ماسویه 54
- ابن رَبَن طبری 55
- ابن بختیشوع 57
- خلف الطولونی 57
- زکریای رازی 58
- ابن سیار 60
- احمد طبری 61
- بُخاری 62
- اهوازی، علی بن عباس 63
- ابن مَندویه 65
- جبرائیل بن بختیشوع 65
- ابومنصور موفق هروی 67
- ابن هندو 70
- عمار موصلی 72
- ابن سینا 73
- جرجانی، اسماعیل بن حسن 78
- ابن زُهْر، عبدالملک 83
- ابن الیاس شیرازی 88
- داود انطاکی 89
- نَجیب سمرقندی 89
- طیباتی، فرزاد 90
- اشاره 92
- العشر فی مقالات فی العین 94
- معرفه محنه الکحالین 94
- المسائل فی العین 95
- تعریف امراض العین 95
- الحاوی 96
- فردوس الحکمه 97
- امراض العین 97
- المعالجات البقراطیه 98
- ما الفارق او الفرق 98
- الابنیه عن حقایق الادویه 98
- النهایه و الکفایه 98
- کتاب الطب الملکی یا الصناعه الطبیه 99
- هدایه المتعلمین 99
- عصب العین 100
- المنتخب 100
- مفتاح الطب و منهاج الطلاب 101
- البصر و البصیره 101
- کتاب التصریف لمن عجز عن التألیف 101
- القانون 102
- تذکره الکحالین 102
- نور العین یا نور العیون 103
- ذخیره خوارزمشاهی 103
- الکافی فی الکحل 104
- منابع سده هفتم و هشتم 104
- العمده فی الجراحه 104
- نور العیون و جامع الفنون 105
- کتب سده نهم 106
- اشاره 108
- کتاب العین، المعروف بدغل العین 113
- کتاب تشریح العین و اشکالها و مداواه اعلالها 115
- تذکره الکحّالین 117
- کتاب المنتخب فی علم العین و عللها و مداواتها بالادویه و الحدید 120
- کتاب فی ترکیب العین و عللها و علاجها علی رأی ابقراط و جالینوس 129
- کتاب البصر و البصیره فی علم العین و عللها و مداواتها 131
- فی تشریح العین 132
- صلاح الصّحاح فی حفظ الصحه 144
بررسی دقیق متن الابنیه با توجه به گویش های خراسان قدیم بسیار سودمند خواهد بود.(1)
ابن هندو
پزشک، ادیب و شاعر در سده 4و5ق.
این نام برای چند تن از کاتبان، شاعران و ادیبان و پزشکان ایرانی نژاد سدههای 4 و 5ق/10 و 11م به کار رفته است. زندگینامه آنان گاه چنان به هم آمیخته است که تفکیک یکی از دیگری دشوار مینماید. خاندان ابن هندو احتمالاً همه منسوب به خاندان شیعی مذهب آل هندو بوده و موطن اصلی نیاکان آنان هندو جان (هندیجان کنونی)، از روستاهای پیرامون قم، بوده است و کلمه «هندو» در نام و نسبشان نشانه تبار هندی آنان نیست. با این همه، چنین نیز میتوان پنداشت که لفظ هندو در نام آن روستا، دلیل بر اقامت گروهی مهاجر هندی در آن بوده است. اما نسبت قمی رازی، بغدادی و احیاناً طبرستانی که در بعضی منابع به دنبال نام آنان آمده، بیگمان از آنجاست که اعضای این خاندان به قم یا دیگر شهرها کوچیدهاند یا در آن شهرها مناصب دولتی داشتهاند. مشاهیر این خاندان عبارتاند از: ابوالفرج محمد بن هندوی رازی؛ ابوالفرج حسین بن محمد بن هندو از شاعران و دبیران عضدالدوله دیلمی (حکومت 338-372)؛ ابوالفرج علی بن حسین بن هندو، کاتب، شاعر و پزشک مشهور (درگذشت 410 یا 420ق). کتاب مفتاح الطب و دیگر آثار پزشکی از همین شخص یعنی ابوالفرج علی بن حسین مشهور به ابن هندو است.
زادگاه و محل نشو و نمای وی طبرستان بوده است. وی در نیشابور دانش های یونانی و متون فلسفی را نزد ابوالحسن وائلی یا عامری (درگذشت 381ق) و سپس دانش پزشکی را نزد ابن خمّار فرا گرفت. خاندان وی در ری منزلتی داشته و نیاکان
1- . دائرهالمعارف بزرگ اسلامی، ج6، ص 293-296. Browne, E.G., Arabian Medicine, Cambridge, 1962; Flugel, G., Die arabischen, Persischen, Turkischen Handschriften… zu Wien, Wien, 1865; Fonahn, A., Zur Quellenkunde der persischen Medizin, Leipzig, 1910; Sarton, G., Introduction to the History of Science, Baltimore, 1927; Storey, C.A., Persian Literature, London, 1971.