یازده گفتار پیرامون بیداری اسلامی صفحه 13

آنان از قرنها و هم اکنون، سرنوشت ملّتهای مسلمان را بازیچه ی آزمندی و زورگویی خود کرده اند، در تاریکی و سرما و واماندگی غرق خواهند شد.

بجز اینها، فهرست امکانات امّت اسلامی، مشتمل بر صدها عنوان و سرفصل برجسته ی انسانی، فرهنگی، مادی و اقتصادی، سیاسی و اجتماعی است که هر کسی با ژرف بینی و بازنگری می تواند از آن آگاه شود.

مشکلات جهان اسلام

اکنون به مشکلات بزرگ این مجموعه ی عظیم - یعنی امّت اسلامی - نظر بیفکنیم؛ مشکلاتی که موجب شده است این واحد پر استعداد، نتواند از آنهمه امکانات استثنایی و کارساز بهره ببرد و در نتیجه ملّتها و کشورهای اسلامی از قافله ی دانش بشری عقب؛ و از ثروت عظیم مادی خود بی بهره؛ و در مسابقه ی بزرگ فرهنگی جهان، مقهور فرهنگهای بیگانه؛ و در عرصه ی سیاست بین المللی، تابع دیگران؛ و از لحاظ نظامی غالباً در معرض تجاوز و سرکوب قدرتهای استکباری، بوده باشد.

این مشکلات که بیشتر بر اثر کوتاهی و غفلت یا بد کرداری و خیانت از درون امّت اسلامی، پدید آمده است، فهرست طولانی یی را تشکیل می دهد، که به عنوان ردیفهای اوّل آن می توان اینها را بر شمرد:

- اختلافات فرقه یی که بیشتر به وسیله ی علمای سوء و نویسندگان مزدور ترویج و تشدید می شود.

- اختلافات قومی و ملی ناشی از ملی گراییِ افراطی که بیشتر به دست روشنفکران وابسته دامن زده می شود.

- تسلیم در برابر قدرتهای مداخله گر که برخی کشورها را به اقمار قدرتهای بزرگ بدل ساخته است.

- تسلیم در برابر فرهنگ فاسد غرب و حتی ترویج آن با انگیزه های سیاسی یا عقیدتی.

- بی اعتقادی و بی اعتنایی برخی از دولتها به مردم خود و اراده و