مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن صفحه 129

تَعْلَمُ...)؛ خداوند کتاب و حکمت را بر تو نازل کرده است و چیزهایی را که نمی دانستی به تو یاد داده است.

این آیه، بر این نکته پای می فشارد که خداوند معلم پیامبر بوده و به او حکمت و کتاب را نازل کرده است.

در نتیجه وحی و همه لوازم آن باید از جانب خداوند باشد؛ در حالی که تجربه دینی چنین نیست و عارف یا مدعی نبوت کافی است مطالب و آموزه های خود را به نوعی با معنویت و تجربه پیوند بزند.

تجربه عرفانی یا دینی (و تفاوت آن با وحی)

آن چه متکلمان مسیحی با نام تجربه دینی مطرح کرده اند در واقع همان «تجربه یا شهود عرفانی» است که هیچ سنخیتی با وحی ندارد.

بی تردید یکی از راه های معارف بشری، راه درون و کشف و شهود عرفانی است. این نوع معرفت که نام آن را تجربه عرفانی نیز می نامیم، از اهمیت والایی برخوردار است که هم در میان فلاسفه (اهل برهان و استدلال عقلی) طرف دار دارد هم در میان عارفان و هم آیات قرآن آن را تأیید می کند. روایات نیز آن را درست می دانند. روشن است که رسیدن به این نوع معرفت، با دست یابی از راه برهان و استدلال های عقلی به طور کامل جدا است.

ملاصدرا درباره کشف و شهود عرفانی اعتقاد دارد که باطن خود او بر اثر ریاضت های سخت و مجاهدت های طولانی، شعله ور گشته و انوار عالم ملکوت و اسرار جهان جبروت بر او روشن گردید و پذیرای الطاف و عنایت هایی از جانب خداوند شد. وی می گوید:

در نتیجه به اسرار و رموزی دست یافتم که تا آن هنگام از آنها آگاه نبودم و مسائلی برایم حل شد که از راه برهان برایم حل نشده بود، بلکه هر