مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن صفحه 130

چه تا به آن روز از راه دلیل و برهان دانسته بودم، با افاضاتی از راه شهود و عیان آشکارا دیدم و به واقعیت آن ها رسیدم. (1)

علامه حسن زاده آملی درباره امتیاز معرفت عرفانی بر عقلانی می گوید:

فلسفه حرف می آورد و عرفان، سکوت؛ آن، عقل را پر و بال می دهد و این عقل را پر و بال می کند؛ آن نور است و این نار؛ آن درسی بود و این در سینه؛ از آن دلشاد شوی و از این دلدار؛ از آن خداجوی شوی و از این خداخوی؛ آن به خدا کشاند و این به خدا رساند؛ آن راه است و این مقصد؛ آن شجر است و این ثمر؛ آن فقر است و این فخر؛ آن کجا و این کجا؟ (2)

امام خمینی (ره) در رسیدن به مقام بالای عرفانی معتقد است که قلب عارف بعد از آن که از عالم کثرت و ظلمت منحرف شد و خود را به جمیع اخلاق نیک آراست و غبار از روی خود جاروب کرد، حق تعالی به جلوه های مناسب در آن تخیل کند و آن را به خود مشغول و از دیگران منصرف کند، انسان مؤمن در این هنگام به مقام مشاهده نائل شده است. (3)

سهروردی (587ق) نیز در حکمه الاشراق کاهش شاغل های حسی را باعث آگاهی انسان به برخی امور پنهان و اسرار جهان غیب دانسته و گواه این مدعا را، رؤیاهای صادقانه می داند که نمی شود آنها را انکار نمود. (4)

بر همین اساس، برخی تصور کرده اند وحی, نوعی کشف و شهود عرفانی یا تجربه عرفانی است. (5)

1- (1) . الاسفار الاربعه، مقدمه ص45.
2- (2) . حسن حسن زاده آملی، هزار و یک نکته، ص196.
3- (3) . امام خمینی (ره)، شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص171.
4- (4) . شهاب الدین سهروردی، شرح حکمه الاشراق، ص524 (چاپ سنگی).
5- (5) . عقل و اعتقاد دینی، ص39.