مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن صفحه 254

دسته ای دیگر از روایات مدت نزول وحی را در مکه ده سال و در مدینه نیز ده سال دانسته اند؛ در این صورت اگر پیامبر (صلی الله علیه و آله) در چهل سالگی مبعوث شده باشد، سه سال فترت وحی بوده است و در مدت بیست سال نیز قرآن نازل شده است: ده سال در مکه و ده سال در مدینه. البته دسته ای دیگر نیز از روایات وجود دارد که مدت زمان نزول وحی را در مکه هشت سال می داند.

بر اساس این روایات, دیدگاه ها نیز درباره فترت وحی متفاوت شده است. در هر صورت مقریزی مدت فترت وحی را سه روز یا پانزده روز، یا چهل روز یا حدود دو سال و یا حدود دو سال و نیم به صورت مختلف بیان می کند. (1)

یعقوبی نیز تصریح دارد که سوره مدّثر بعد از آیات سوره اقرأ (علق) در روز دوم بعثت نازل شده است؛ بنابراین انقطاع وحی پس از نزول این سوره خواهد بود. (2)

ابوعبدالله زنجانی بر این باور است که پس از نزول آیه (اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ الَّذِی خَلَقَ...) در مدت سه سال قرآن نازل نشد و این مدت را «فترت وحی» می نامند؛ پس از آن قرآن به تدریج نازل گردید. (3)

استاد معرفت نیز می فرماید:

آغاز وحی رسالی «بعثت» در 27 رجب، سیزده سال پیش از هجرت (609م) بود؛ ولی نزول قرآن در مقام کتاب آسمانی سه سال تأخیر داشت. این سه سال را به نام «فترت» می خوانند. پیامبر در این مدت دعوت را سری انجام می داد تا آیه (فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ...) نازل شد و دستور اعلان عمومی دعوت را دریافت کرد. (4)

بر این اساس قرآن در مدت بیست سال نازل شده است.

1- (1) . امتاع الاسماع، ص14.
2- (2) . تاریخ یعقوبی، ج1، ص390.
3- (3) . ابوعبدالله زنجانی زنجانی، ، تاریخ القرآن، ص9.
4- (4) . علوم قرآنی، ص53.