مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن صفحه 261

1- روایاتی که مدت نزول قرآن را در مکه هشت سال می داند

عمار مولی بنی هاشم (م بعد از 121260ق) گوید: ابن عباس گفت:

پیامبر (صلی الله علیه و آله) پانزده سال در مکه ماند: هفت سال نور می دید و صدا می شنید و هشت سال به او وحی می شد، و در مدینه ده سال بماند. (1)

ابورجاء (2) (ت حدود 150 ق) گوید: حسن [بصری] (20-110ق) گفته است:

[نزول قرآن] میان آغاز و پایانش هجده سال بود... افزود: [قرآن] در مکه پیش از آن که [پیامبر (صلی الله علیه و آله)] به مدینه مهاجرت کند، هشت سال و در مدینه ده سال بر او نازل شده است. (3)

قتاده (57-117ق) گوید: همو می گفت: «قرآن هشت سال [پیش از هجرت] و ده سال پس از آن که پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله) هجرت کرد، نازل شد». (4)

نقد و بررسی

این روایات در صورتی که سند آنها را بپذیریم با قول مشهور و دو دسته دیگر روایات در تعارض است؛ افزون بر آن که در روایت عمار مولی بنی هاشم از ابن عباس، سن پیامبر (صلی الله علیه و آله) را 65 سال می داند که این نیز مخالف قول مشهور است و کسی نیز قائل به هشت سال نزول قرآن در مکه نشده است.

2- روایاتی که مدت نزول قرآن را در مکه سیزده سال می دانند

یک . در روایتی امام باقر (علیه السلام) فرمود:

1- (1) . ابن حنبل، المسند، ج1، ص279 و 294 و 266 و 312؛ مسلم، الصحیح، ح 1827.
2- (2) . محمد بن سیف أزدی حدّانی، ابو رجاء بصری، بنابر نظر اهل سنت شخصی موثق است. (ابن حجر، تقریب التهذیب، ذیل همین نام).
3- (3) . جامع البیان، ج8، ص163؛ واحدی، اسباب النزول، ص3.
4- (4) . تاریخ الطبری، ج1، ص574.