مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن صفحه 64

جان سخن این که «دیدگاه عقل گرایی محض و تساوی کامل انسان ها در فضیلت ها پذیرفتنی نیست».

دیدگاه تجربه گرایان نیز به طور کلی مردود نیست؛ زیرا جهان هستی دو نوع موجود دارد: محسوس مانند بسیاری از امور طبیعی که مشاهده می شوند و غیر محسوس و غیر مادی مانند خدا، فرشتگان یا پدیده های نامرئی مانند صفات درونی انسان (حب، بغض و...) و هیچ کس به انکار همه این موارد پانمی فشارد؛ افزون بر آن دانش امروزی اموری را به اثبات رسانده که به روح انسان مربوط می شود؛ چیزهایی نامحسوس و تجربه ناپذیر؛ از جمله رؤیای صادقه و خواب مغناطیسی و مسائل روانی که به برخی از موارد آن اشاره شد.

با توجه به اثبات وجود روح برای انسان، فلاسفه اسلامی از جمله شیخ الرئیس ابوعلی سینا (1) و ملاصدرا (2) بر این باورند که انسان باید خود را از لذت جویی، شهوت رانی، وسوسه های شیطانی و تعلقات دنیوی دور سازد؛ سپس با ریاضت نفس، عبادت، ایمان به خدا و معرفت به آن با عالم ملکوت ارتباط بگیرد و حقایق هستی را ببیند. همین حالت در وحی نیز هست؛ اما نبوت و پیامبری به انتخاب الهی نیز نیاز دارد.

منشأ انکار وحی

با نگاه به آن چه درباره امکان وحی گذشت، روشن می شود که مهم ترین علت های انکار وحی عبارت اند از: کفر و شرک نسبت به خدا و پیامبران و ندانستن حقیقت انسان که در تجربه گرایی و عقل گرایی افراطی مشاهده می شود.