مسئله وحی و پاسخ به شبهات آن صفحه 79

معنای پشت سر نیست؛ بلکه یعنی خارج از چیزی که بر آن چیز احاطه دارد. همان طور که در قرآن آمده است: ( وَ اللّهُ مِنْ وَرائِهِمْ مُحِیطٌ ). (1) و (2)

اما این صوت چگونه بوده است، برخی ایجاد آن را از طریق امواجی دانسته اند که خداوند در فضا ایجاد می کند؛ بی آن که کسی او را مشاهده کند؛ چراکه او دیدنی نیست. (3)

علامه طباطبایی وحی در خواب را از این قسم می داند: «ومن هذا الباب ما اوحی الی الانبیاء فی مناماتهم»؛ از این قسم است آن چه که به انبیا در خواب هایشان وحی می شد. (4)

3- ارسال فرشته

سومین قسم وحی، با واسطه فرشته و پیک است: ( أَوْ یُرْسِلَ رَسُولاً ). منظور از رسول، جبرئیل (فرشته وحی) است که بین خدا و رسول واسطه می شود: ( فَیُوحِیَ بِإِذْنِهِ ما یَشاءُ ) فرشته وحی به فرمان خداوند آن چه را خداوند سبحان بخواهد وحی می کند.

جبرئیل در آیه ای دیگر چنین معرفی شده است: ( قُلْ مَنْ کانَ عَدُوًّا لِجِبْرِیلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلی قَلْبِکَ بِإِذْنِ اللّهِ...) ؛ 5 بگو ای رسول! کسی که دشمن جبرئیل است (دشمن خداست) چراکه جبرئیل قرآن را به اذن پروردگار بر قلب تو نازل می کند.

نتیجه این که مبدأ وحی در اصل خداوند است؛ ولی به اذن خداوند، جبرئیل واسطه شده و وحی را بر پیامبر نازل می کند.

1- (1) . بروج، آیه20.
2- (2) . المیزان، ج18، ص74.
3- (3) . تفسیر نمونه، ج20، ص486.
4- (4) . همان.