- سخن ناشر 1
- کلیات 9
- مفهوم شناسی 15
- 1- وحی در لغت 15
- 2- وحی در اصطلاح 20
- واژگان مرتبط با وحی (ساختار معناشناسی وحی در قرآن) 24
- الف) قول 27
- 1- واژگان بیان کننده رابطه گفتاری وحی 27
- ب) کلام 28
- ج) قصّ و قصص 31
- د) نبأ 33
- ه) ندا 34
- اشاره 36
- 2- واژگان مبین بیرونی و غیر نفسانی بودن وحی 36
- الف) نزول 36
- ب) اتیان و ایتاء 37
- ج) مجیء 38
- د) القاء و تلقی 40
- ب) تلاوت 43
- الف) قرائت 43
- اشاره 43
- 3- واژگان دال بر نزول لفظی قرآن 43
- ج) ترتیل 44
- اشاره 49
- منکران وحی رسالی 50
- امکان وحی 50
- 1- مشرکان و مخالفان پیامبران الهی 50
- 2- عقل گرایان 51
- 3- تجربه گرایان 52
- 1- اثبات وجود روح 53
- اشاره 53
- 2- برهان فلسفی بر اثبات وجود روح 55
- اشاره 55
- الف) برهان استمرار 55
- ب) خودآگاهی انسان 56
- الف) خواب های راستین 57
- 3- شواهد علمی و تجربی 57
- ب) اسپری تیسم و ارتباط با ارواح 58
- ج) خواب های مغناطیسی (هیپنوتیسم) 59
- نقدی بر دیدگاه عقل گرایان 62
- منشأ انکار وحی 64
- اقسام وحی 65
- 1- وحی به زمین 66
- اشاره 66
- کاربردهای مختلف وحی در قرآن 66
- 2- وحی به آسمان (القای تکوینی) 67
- 3- وحی به زنبور عسل (الهام غریزی) 68
- 5- وحی به شیاطین یا القای وسوسه های شیطانی 69
- 4- وحی به فرشتگان 69
- 6- وحی به مادر موسی (الهام قلبی) 70
- 7- وحی به حواریون 71
- 9- وحی به معنای اشاره 72
- 10- وحی رسالی 73
- 1- سخن گفتن مستقیم با خدا 76
- اقسام وحی رسالی 76
- اشاره 76
- 3- ارسال فرشته 79
- 1- وحی گفتاری (زبانی) 81
- وحی گفتاری و وحی افعالی 81
- اشاره 81
- 2- وحی افعالی 82
- اسرارآمیز بودن 85
- اشاره 85
- وحی، علم حضوری و صیانت از خطا 86
- رابطه دوسویه (گفت وگو و ارتباط ماورای مادی بین دو ذات متفاوت) 86
- وحی و تعلیم و تعلّم 87
- وحی و دریافت قلبی 88
- خارج از اختیار بودن 89
- اشاره 90
- ساختار خاص وحی رسالی 90
- بررسی پیک وحی در ساختار وحی 91
- محتوای مختلف وحی 93
- متنوع بودن 96
- 2- عقل و خرد 97
- 1- حواس و تجربه 97
- منابع معرفت 97
- اشاره 97
- 4- فطرت (وجدان و شعور باطن) 98
- 3- تاریخ 98
- 5- کشف و شهود 99
- 6- وحی 99
- جایگاه رؤیا در زندگی انسان 102
- اشاره 102
- رؤیا و پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) 106
- تفاوت های رؤیای صادقه با وحی 112
- اشاره 115
- مفهوم شناسی 115
- زمینه ها 117
- اشاره 118
- 1- احساس گرایانه 118
- دیدگاه ها 118
- 2- ادراک و تجربه حسی 119
- 3- تجربه دینی امر فرا حسی 120
- 4- عرفان گرایی 121
- اشاره 125
- قرآن و تجربه دینی 125
- 1- نبوت، انتخاب و موهبت الهی 125
- تجربه عرفانی یا دینی (و تفاوت آن با وحی) 129
- اشاره 135
- وحی در اندیشه یهود 136
- اشاره 136
- 2- اقسام وحی و کلام الهی 138
- 1- واژه شناسی وحی 138
- 4- روح القدس 140
- 5- فرشته وحی 141
- 6- شرایط و حدود وحی و نبوت 142
- 7- نبوت زن 143
- 1- کاتولیک (وحی و پیام) 145
- حقیقت وحی از دیدگاه مسیحیت 145
- اشاره 145
- 2- پروتستان (وحی و فعل) 146
- اشاره 148
- عهد جدید یا کتاب های رسمی مسیحیت و وحی 148
- 2- وحیانی بودن عهد جدید 151
- اشاره 157
- سلامت وحی 158
- ب) قاعده لطف 159
- 1- دلایل عقلی 159
- الف) وحی و علم حضوری 159
- دلایل سلامت و خطاناپذیری وحی 159
- الف) آیات قرآن 161
- ب) روایات 163
- 3- دیدگاه های دانشمندان اسلامی 164
- اشاره 166
- شبهات سلامت وحی 166
- 1- داستان ورقه بن نوفل 166
- 2- افسانه غرانیق (آیات شیطانی) 173
- اشاره 190
- الهی بودن متن قرآن 192
- 1- دلایل 197
- اشاره 197
- اشاره 197
- الف) معجزه بودن قرآن و تحدی 197
- ب) امّی بودن پیامبر (صلی الله علیه و آله) 199
- ج) تفاوت سخنان پیامبر و قرآن 202
- اشاره 203
- یکم) دخالت نداشتن پیامبر در متن قرآن 203
- 2- شواهد و قرینه ها 203
- الف) شواهد و مدعیات کلی 203
- سوم) پیامبر مفسر قرآن، نه مصدر قرآن 208
- چهارم) اعتراف سخن سرایان عرب 209
- پنجم) سیره شخصی پیامبر (صلی الله علیه و آله) و قرآن 210
- هفتم) واژه قل 212
- دوم) عربی بودن 213
- اشاره 213
- یکم) اعجاز در فصاحت و بلاغت 213
- سوم) قرائت 215
- اشاره 220
- بررسی مصادر ادعایی وحی 220
- 1- اجمالی از شبهات عصر رسالت 221
- 2- شبهات خاورشناسان 223
- اشاره 223
- الف) منشأ قرآن؛ یهود، نصارا و دیگر ادیان 223
- ب) محمد، مصدر قرآن 233
- ج) نبوغ اجتماعی 242
- د) وحی، رهاورد صرع و جنون پیامبر 244
- فترت سه ساله در آغاز بعثت 253
- اشاره 253
- اشاره 255
- روایات فترت 255
- 2- روایاتی که مدت نزول قرآن را در مکه سیزده سال می دانند 261
- بررسی مدلول روایات 263
- اشاره 265
- 1- پیش از سوره ضحی 265
- 2- پیش از سوره کهف 268
- 3- سوره مدثر 271
- 4- در میان سوره مریم 273
- امکان انقطاع وحی 274
- انواع نزول 282
- اشاره 282
- 1- سوره فاتحه 291
- اشاره 291
- 2- آیه 113 سوره توبه 292
- 3- نزول قرآن بر یک یا هفت حرف 295
- اشاره 295
- احادیث «سبعه احرف» و جایگاه آن 295
- 1- تناقض روایات اهل سنت با شیعه 302
- 3- نبود دیدگاه واحد در میان اهل سنت در مفاد روایات 304
- رابطه قرائات و سبعه احرف 309
اسلام (صلی الله علیه و آله) در میان مردم بود. وحی به او می شد؛ ولی کسانی که اطراف او بودند چیزی را درک نمی کردند، شخصی که با او سخن می گفت نمی دیدند و سخنی که به او القا می شد نمی شنیدند. (1)
خارج از اختیار بودن
یکی دیگر از ویژگی های وحی «اختیاری نبودن» آن برای پیامبران است. پیامبران الهی و فرشتگان نزول وحی هیچ اختیاری در مسئله وحی ندارند؛ نه در زمان فرود آمدن وحی و نه در محتوای آن؛ بلکه پیامبران مطیع محض خداوند بوده و هیچ نقش و دخالتی در متن وحی و زمان آن ندارند؛ جز آن که آنان امین وحی و مأمور به ابلاغ آن به مردم اند. پس از نزول وحی نیز برای آنان امکان هیچ گونه تغییر و تجدید نظری وجود ندارد. شاهد آن تقاضای تغییر قرآن و وحی از جانب مشرکان بود، که در پاسخ آنها آیه نازل شد که من هیچ گونه اختیاری در آن ندارم. (یونس، آیه 15) و در آیه 44-46 سوره حاقه، پیامبر (صلی الله علیه و آله) را در صورت هرگونه تغییر، تهدید به خواری و مرگ می کند.
گواه دیگر این است که چه بسا از پیامبر تقاضا می شد مسئله ای را پاسخ دهد؛ اما پاسخ آن مدت ها طول می کشید؛ مانند آیات افک در سوره نور (11-20) و مانند پذیرش توبه افرادی که از دستورهای پیامبر (صلی الله علیه و آله) سرپیچی کرده بودند؛ پس از پنجاه روز انتظار، آیه 118 سوره توبه برای پذیرش توبه آنان نازل شد. (2)
گاهی نیز بدون آن که از مطلبی اطلاع داشته باشد وحی بر او نازل می گردید؛ از جمله آیات مربوط به سوره تحریم (1-5). نتیجه این که وحی در اختیار
1- (1) . المیزان، ج15، ص317 و 318.
2- (2) . مجمع البیان، ج5 و 6، ص103.