منشور جمهوری اسلامی ایران صفحه 7

مبانی معرفت شناسی

نظریه شناخت

شناخت، حقیقتی است که انسان، آن را در وجود خویش می یابد و نخستین راه ارتباط او با خویشتن و پیرامون خود است. زندگی انسان، با همین آگاهی و شناخت از واقعیت ها آمیخته است. معرفت، نه امری مادی، که حقیقتی مجرد است. همه شناخت های انسان درخور اعتماد نیستند؛ امّا با استفاده از ابزارها و منابع گوناگون معرفت، می توان به شناخت درخور اعتماد دست یافت. پس نباید پنداشت که اگر پاره ای از شناخت های انسان، راه به خطا می برند، باید آنها را یکسره در معرض تردید قرار داد یا معرفت های گوناگون و متعارض وابسته به افراد را نسبی و دارای ارزش یکسان تلقی کرد. برخی حقایق چون وجود خود را می توان بدون واسطه و با علم حضوری و شهودی درک کرد و علم به حقایق دیگر که از راه هایی مانند حس و عقل حاصل می شوند چنان که بر بدیهیات استوار باشند غیر قابل تردید خواهند بود. بسیاری از معارف دینی نیز با استناد به وحی الهی بر پیامبر و عصمت او در تلقی و ابلاغ وحی، پشتوانه قابل اعتمادی می یابند.