انسان شناسی صفحه 118

نمی انجامد و از تاریخ بشر تا روزگار ما، کسانی ازاین دست را نمی یابیم که نتیجه ای جز حسرت، حزن، اندوه و در نهایت، پشیمانی برده باشند.

چه زیبا فرمود، امام صادق ششمین پیشوای معصوم شیعه علیهم السلام:

«مَنْ تعلّق قلبُه بالدُّنْیا تعلّق منها بثلاثِ خصالٍ هَمٌّ لا یفنی و أمل لا یدرک و رجاء لاینالُ (1) ؛

کسی که قلبش به دنیا آویخته گردد به سه خصلت از دنیا پیوند خورد؛ اندوه و گرفتگی خاطری که پایان ندارد، آرزویی که آن را درک نمی کند و امیدی که به آن نایل نمی شود.»

امام سجاد، زین العابدین علیهم السلام به مردی رو کرده فرمودند:

«اتّق اللّه و اجمل فی الطلب و لا تطلب ما لم یخلق، فانّ مَنْ طلب ما لم یخلق تقطّعت نفسه حسرات و لم ینل ما طلب ثمّ قال: و کیف ینا ما لم یخلق؟ فقال الرجل: و کیف یطلب ما لم یخلق؟ فقال من طلب الغنی و الأموال والسعه فی الدّنیا فاِنَّما یطلب ذلک للراحه و الراحه لم تخلق فی الدُّنیا و لا لأهل الدُّنیا، انَّما خلقت الراحه فی الجنّه و لاهل الجنه...(2) ؛

از خدا بترس و در طلب روزی میانه روی کن (نه تندروی و نه کندروی)، آنچه آفریده نشده طلب نکن، پس همانا کسی که طلب کند چیزی را که آفریده نشده، جان خود را به تنگی و سختی غُصّه ها و حسرتها قرار داده است و به آنچه می جوید نمی رسد. سپس با تعجّب فرمودند: چگونه چیزی را که آفریده نشده به آن نایل شود؟! مرد (مورد خطاب حضرت علیه السلام) سؤال کرد: چگونه چیزی که آفریده نشده، مورد طلب واقع می شود؟ در پاسخ فرمودند: کسی که بی نیازی، ثروت و توانگری در دنیا را بخواهد، آن را برای آسایش و آرامش طلب می کند و راحتی و آسایش در دنیا و برای اهل دنیا آفریده نشده، راحتی، تنها در بهشت و برای اهل بهشت آفریده شده است...»

روی کردن به این نکته ضروری است که انسان به عنوان انسان، در پرتو آزادی های استعدادی و غریزی، بندۀ غرایز و استعدادهاست. چنان که امیر مؤمنان علیهم السلام فرمودند:

«آزْری بِنَفْسِهِ مَنْ مَلَکتْه الشهَوهُ واسْتَعْبَدَتْهُ الْمطامِعُ (3) ؛

کسی که خواهش مالک اوست؛ خویشتن را معیوب گردانید و طمع ها (طمع ثروت، ریاست، خود برتری و...) او را بنده خود قرار داده است.»

1- (1) بحار، ج 73، ص 91، روایت 66، طبع ایران.
2- (2) بحار، ج 73، ص 92، روایت 69، طبع ایران.
3- (3) شرح غرر، ج 2، ص 434، شماره 3176.