انسان شناسی صفحه 13

مضامین مناجاتها و دعاهای حضرات معصومین علیهم السلام به نحوی می توان این مطلب را درک کرد که آنان چگونه غرق در جمال، حب و لذت خدای بزرگ بوده اند.

این با توجه به چنین شناختی از هستی انسان باید دید چه هدفی در زندگی مناسب شأن اوست؟ و چه چیز را در زندگی باید هدف اصلی و نهایی خویش قرار دهد، به نحوی که برگزیدن هدفی غیر آن مساوی با نفی حقیقت خود باشد؟.

هدف زندگی

گرایش ذاتی انسان به خدای متعال معلول وابستگی ذاتی وجودش به خدای متعال می باشد. ظهور فعلی صحیح این کشش و میل در شعاع درک و شناخت درست از وجود خدا امکان پذیر است. نبود فهم مطابق با واقع از اَللّهِ احیاناً سبب می شود که آدمی وجودی را که خدا نیست به جای خدا بنشاند. و به بندگی او مشغول شود. مانند: مادّی گرایان که گمان کرده اند، انسان وابستگی وجودی به اصل مادّه دارد. آنها کیفیت زندگی و هدف زندگی را با توجه به این نوع وابستگی تعیین و مشخّص می کنند. هدفی که مطابقتی خاص با وابستگی خالص به اصل ماده دارد؛ زیرا باید این قاعده رعایت شود که هدف یک موجود باید با واقعیت وجودی او مطابق باشد و الاّ هدفی عبث، پوچ و بیهوده است. اگر انسان به طور واقع در ظهور و پدید آمدن خویش به طبیعت وابسته باشد، هیچ شکی نخواهد بود که هدف قراردادن طبیعت مطابق با واقع است. و هر حرکتی که به طبیعت مادّی منتهی نشود بیهوده خواهد بود.

امّا عقل از ابتدا، وابستگی وجودی را به موجودی که ذاتش ناداری و نیازمندی است، نفی و محکوم می کند و به همین جهت از برگزیدن هدفی که وصول به آن افزایش فقر و نقص وجودی است، نهی می کند.

عقل وابستگی وجودی انسان را به خدا ثابت می کند، و بر این اساس بیان می دارد:

وابستگی ذاتی به خداوند متعال وابستگی در هدایت و ارشاد را نیز به همراه دارد. برای اینکه انسان موجود در طبیعت، در دام احساس و گرایشهای مادّی محصور نشود و در مصداق هستی محض و خالص اشتباه نکند، دین توسط پیامبران به یاری انسان می شتابد و بیان می دارد: خدایی که وجودت به او وابسته است؛ یکتا و واحد است، شریکی ندارد، قدرت و علم او محیط بر هر موجودی است، او مالک و قیّوم موجودات است و عقل را که یگانه ظرف