انسان شناسی صفحه 153

«... فَانْکِحُوا ما طابَ لَکُمْ مِنَ النِّساءِ...1 ؛

پس با زنانی پاک که شایستۀ شمایند، ازدواج کنید.»

موارد فوق و بسیاری از موارد بیان شده در قرآن و کتاب های روایی و کتب فقهی، بیانگر ماهیّت انسانی و معنوی ازدواج است. و بیرون بردن ازدواج از دایره ارزشی آن، ظلم و ستمی بزرگ بر انسان و جامعه بشری است، که قابل بخشش نیست. زیرا باعث آلودگی نسل، تحقیر مقام انسانی، نابودی عفّت، حیا، عزّت و ارزش های انسانی می شود. و آنان که با نگاه حسّی و شهوانی به ازدواج نگریسته و ازدواج را خارج از بُعد انسانی اش ترویج می کنند، چگونه تاوان رخت بربستن شرف و کرامت از جامعه بشری را خواهند پرداخت؟

با توجّه به ماهیّت انسانی ازدواج است که قرآن کسانی را که قادر به ارضاء غریزه، و داشتن فرزند و سکونت و آرامش با حفظ کیفیت انسانی و معنوی آن نیستند، دعوت کرده که به عفاف و پاکدامنی روی آورند و بر خدای بزرگ توکّل کنند و آلوده به اعمال منافی عفّت نشوند: «وَ لْیَسْتَعْفِفِ الَّذِینَ لا یَجِدُونَ نِکاحاً حَتّی یُغْنِیَهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ...2 ؛

آنان که استطاعت زناشویی ندارند، باید پاکدامنی پیشه کنند تا خدا از فضل و کرم خویش توانگرشان گرداند.»

نکته ای که از جمله«وَ لْیَسْتَعْفِفِ الَّذِینَ...» استفاده می شود این است که اطفاء شهوت جنسی بیرون از دایره نکاح و ازدواج از دست دادن فضیلت است که به بیان بلند امیر مؤمنان علیه السلام اساس و پایه هر خیر و فضیلتی است، و آن مقام عفّت است:

«اَلْعِفَهُ رأسُ کلِّ خَیْرٍ»(1) عفّت (بازداشتن خود از آنچه حلال نیست) سر و اساس هر خیری است.

وجود عفّت در نفس بهترین عامل صیانت نفس و عالی ترین مانع از غلتیدن در پستی هاست.

«العفاف یصون النّفس و ینزّهها عن الدّنایا(2) ؛

عفّت، نفس را از - حرام و گناه - پاس می دارد و آن را از پستی ها پاک می کند.»

باز تأکید می کنیم: مجموع آیات و روایات پیرامون ازدواج، گواه روشن بر نظر ارزشی