انسان شناسی صفحه 158

ضرورت را برای او پیش آورده است. گفتم: از این میل شهوی شدید لذّت را طلب می کند؛ فرمودند: - این لذّت و تمتّع از همسرش - بر او حلال است.

گفتم: روایت می کنند که اباذر این مطالب را از نبّی گرامی صلی الله علیه و آله و سلم سؤال کرد، آن بزرگوار فرمودند: از همسر لذّت شهوانی ببر، پاداش بگیر.

ابوذر با تعجُّب سؤال کرد که این عمل دارای پاداش است؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در پاسخ فرمودند: همان گونه که اگر به لذّت و تمتّع حرام روی آوری از آن وزر و وبال می بری، همچنین زمانی که به حلال روی آوری، پاداش می گیری پس امام صادق علیه السلام پس از شنیدن مطب اسحاق بن عمّار، فرمود: آیا نمی نگری زمانی که (شهوت شدید جنسی به او روی آورد) اگر بر نفسش بترسد (که به حرام افتد) پس روی به حلال آورد (و خود را از حرام دور نگهدارد) پاداش خیر به او داده می شود؟(1)

این روایت، آشکارا دلالت بر جواز تمتّع شهوانی از همسر دارد، هر چند شخص آبی برای غسل، نداشته باشد و بخواهد به جای غسل، تیمم بگیرد. گرچه صورتی را که فرد خوفی بر نفس از به حرام افتادن ندارد و ضرورتی نمی بیند، امام علیه السلام از آن به:

«ما أحبُّ ان یفعل» تعبیر می کند که بر کراهت حمل می شود. و این هم کراهتی نیست که احیاناً خشم و عدم رضایت خدا را در پی داشته باشد، بل معنایش این است که اگر ضرورتی ندارد، مرتکب نشود تا مجبور به تیمّم نگردد و نماز و عبادتش را به وضو به جا آورد. لیکن در صورت ضرورت چنین کراهتی هم وجود ندارد. هر چند به جهت نبودن آب مجبور به تیمّم برای اقامه نماز شود.

در روایت اگر چه تعبیر رجل دارد که شامل مرد می شود ولکن حکم شرعی اختصاص به مرد ندارد، بل شامل هر مکلّف از مرد و زن می شود.

«روز جمعه ای بود، رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم از مردی از اصحابشان سؤال کردند؟ آیا امروز را روزه گرفته ای؟ گفت: خیر؛ سؤال کردند: آیا چیزی به عنوان صدقه داده ای؟ عرض کرد؟ نه، به او فرمودند: برخیز به نزد همسرت برو که آمیزش با وی، از جانب تو صدقه ای بر همسر توست.»(2)