انسان شناسی صفحه 169

روایاتی که در این باب وارد شده بیشتر به بیان راه سعادت و کیفیت رسیدن به آن، و نیز به بیان این که مصداق سعادت چیست پرداخته است. و بسیاری از انسانها به لحاظ نرسیدن به رشد عقلی و عدم درک مصالح و مفاسد و یا با بیگانگی از دین از شناخت آن عاجزند.

روایاتی در این زمینه از علی علیه السلام است که فرمود:

«سَعادَهُ الرَّجُلِ فی إحْرازِ دِیْنِهِ وَ الْعَمَلِ لاِخَرَتِهِ (1) ؛

سعادت مرد در علم و آگاهی کامل از دینش و عمل برای آخرت است.»

«دَوامُ الْعِبادَهِ بُرْهانُ الْظَّفَرِ بِاْلسَّعادَهِ (2) ؛

دلیل ظفر یافتن و رسیدن به سعادت، دوام در عبادت (حق) است.»

«أسْعَدُ النّاسِ مَنْ عَرَفَ فَضْلَنا وَ تَقَرَّبَ الَی اللّهِ بِنا وَ أَخْلَصَ حُبَّنا وَ عَمِلَ بِما إلیه نَدَبْنا وَ انتهی عمّا عنه نهینا فذاک منّا و هو فی دار المُقامَهِ مَعَنا...(3) ؛

سعادتمندترین مردم کسی است که، مقام و فضل ما را بشناسد و به وسیلۀ ما به خدا تقرب جوید و در دوستی ما اخلاص داشته باشد و به آنچه ما خواهانیم عمل کند و از آنچه ما نهی و منع کرده ایم باز ایستد پس چنین کسی از ما است و او در خانۀ اقامت و همیشگی یعنی بهشت با ما است.»

اسلام، به لحاظ مرتبۀ عالی وجودی انسان و این که انسان باید در رشد مرتبۀ عالی وجودی اش گام بردارد، مصداق سعادت را - که برای وجود خیر است - نزدیکی به خدا قرار داده است. چنانکه در بخش اول اخلاق اسلامی در بحث از کمال نهایی بیان شد.

با توجه به آنچه بیان شد نتیجه می گیریم که سعادت، فطری است و برای درک آن محتاج به تحلیلهای عقلی نیستیم.

راه سعادت

گفته شد که سعادت انسان، نایل شدن او به واقعیتی است که برای وجودش خیر باشد و این امری فطری و بدیهی است، از دیدگاه اسلام، آن واقعیت عبارت از قرب الهی و کمال نهایی است که در وصول به آن می باشد. راه رسیدن به سعادت (قرب خدا) کدام است؟ برای

1- (1) شرح غرر، ج 4، ص 144، ش 5624.
2- (2) شرح غرر، ج 4، ص 22، ش 5147.
3- (3) شرح غرر، ج 2، ص 491، ش 3297.