انسان شناسی صفحه 23

اخلاقی، فقهی، فرهنگی، اعتقادی نیست، و امّا شهود حقیقت برای افراد بسیار اندکی - آن هم پس از ریاضتها و تلاشهای عملی در جهت تزکیه نفس - حاصل شده و می شود. شهود حقیقت پس از آن است که انسان به درک آن حقیقت از طریق عقل و یا منبع معصوم رسیده باشد. بنابراین تنها راه برای پیدا کردن راه صحیح زندگی دور از وهم، پندار و ظن وجود منبع معصوم و مطمئن است. که منحصر در انبیاء و رسولان و ائمه اطهار علیهم السلام است.

افراد خارج شده از دین و مسیر دینی از شهود حقیقت بطور قطع محرومند؛ زیرا عرفان واقعی در سایۀ اتصال خالص ارادی به خداوند متعال حاصل می شود. و شخص خارج شده از دین و یا سست اراده در دین موفّق به وجود داشتن چنین کمالی نیست. و او قطع رابطه با منبع معصوم و مطمئن نیز دارد و فرآورده های فکری اش را یا از ابزار حسی بدست می آورد که قطعاً معرّف واقعیتهای معنوی نمی تواند باشد و یا از استدلالهای عقلی کشف می کند که بر فرض یقین بودن آنها، چند نقص دارد:

1

او هرچند از طریق عقل به کشف مفاهیم کلی رسیده است لکن از درک جزئیات بازمانده است.

2

مسائل عقلی مسئولیت آور نیست و او احساس مسئولیت در برابر معلومات عقلانی خویش نمی کند؛ زیرا فهم یک مطلب از طریق عقل پدیده ای علمی است امّا تقدّسی که مسئولیت ساز باشد ندارد. به همین جهت است که انسان جدا شده از دین (وحی، ایمان و مبدأ غیب و قرآن، رسول و امام معصوم) در پندارها فرو می رود و آنها را در مکان واقعیتهای علمی می گذارد و پایه و اساس زندگی کردن قرار می دهد، در صورتی که پندار و گمان، انسان را از حقّ بی نیاز نمی کند.

«وَ ما یَتَّبِعُ أَکْثَرُهُمْ إِلاّ ظَنًّا إِنَّ الظَّنَّ لا یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً إِنَّ اللّهَ عَلِیمٌ بِما یَفْعَلُونَ 1 ؛

و بیشتر آنها جز از گمان (و پندارهای بی اساس) پیروی نمی کنند (در حالی که) گمان هرگز انسان را از حق بی نیاز نمی سازد (و به حقّ نمی رساند) خداوند آنچه انجام می دهند آگاه است.»

و از آن جهت که افراد پندارگرا، افرادی غافل هستند، قرآن مجید به همنشینی و معاشرت با آنانی که در مسیر دین حرکت می کنند و در تمام اوقات خدا را می خوانند امر فرموده و از اطاعت گروه غافل و پندارگر نهی کرده است، و ظالمین و خارج شدگان از دین را به جهنم