- سخن ناشر 1
- اشاره 3
- کیفیت هستی گرایی انسان 4
- ادیان الهی و دعوت به هستی برتر 7
- هستی انسان 9
- هدف زندگی 13
- دیدن رشته بین دو هستی 15
- هستی پنداری 20
- اشاره 25
- مفهوم ادراک 26
- اقسام ادراکات 27
- جایگاه اندیشه در نفس 29
- ارزش عقلی ادراک و تفکر 30
- ارزش اخلاقی ادراکات 31
- احساس و خیال 32
- ادراک عقلی 36
- وصف عقل در روایات 38
- رابطۀ دین و عقل 39
- اشاره 41
- جهت دادن به زیباگرایی 42
- معیار زیبایی 45
- زیباگرایی حسّی 46
- دعا و پرستش حق، مظهر زیبایی انسان 51
- زیبایی و اخلاق 53
- اشاره 56
- مفهوم لذّت 57
- اقسام لذّت بر اساس مراتب نفس 58
- ارزش اخلاقی منفی لذّات حیوانی 60
- ارزش اخلاقی مثبت در لذّات حیوانی 64
- لذت در مرتبۀ انسانی 65
- لذّت انسانی از دنیا 66
- لذّت از تعقّل در خود 68
- لذّت از کسب دانش و آگاهی 69
- توضیح بیشتر 70
- توضیح مطلب 71
- لذّت از خدمت به دیگران 71
- لذّت از پرستش و یاد خدا 72
- اشاره 75
- مفهوم محبّت 76
- شناخت خدا از طریق فطرت حبّ 78
- دوستی انسان با خود 79
- دوست داشتن غیر خود 81
- حبّ اهل بیت علیه السلام 86
- حبّ اللّه 88
- نشانۀ محبت خدا 90
- اشاره 92
- عشق چیست و عاشق کیست ؟ 94
- معشوق انسان کیست ؟ 95
- اخلاق و عشق 98
- عشق حسی و خیال 100
- عشق عرفانی 106
- اشاره 107
- زاویه ها 108
- تفسیر مفهوم حریّت 109
- تفسیر دوم 110
- توضیح این که: 111
- آزادی استعدادی و غریزی 112
- آزادی انسانی 119
- واقعیّت آزادی در دنیای معاصر 122
- اشاره 125
- مفهوم عبادت 127
- عبادت در نظام آفرینش 129
- هماهنگی عبادت با وابستگی ذاتی انسان 131
- عبادت و کمال انسانی 133
- ه 133
- الف 133
- عبادت و اخلاص 139
- مُناجاتُ الْمُطیعینَ لِلّه 140
- و من کتاب له علیه السلام 141
- اشاره 143
- الف 145
- ازدواج و فطرت 145
- کیفیّت ازدواج 146
- الف 146
- ماهیّت ازدواج 151
- جلوگیری از برخی ازدواجها 152
- دعا قبل از ازدواج 152
- ازدواج و حفظ مقام انسانی 154
- ازدواج و ارضاء جنسی 157
- ازدواج موقّت و ارضاء جنسی 159
- دنیای جدید و ازدواج 161
- اشاره 163
- سعادت چیست ؟ 164
- سعادت در دنیای علم و صنعت 166
- سعادت و فطرت 168
- راه سعادت 169
- شقاوت 173
- عامل بازدارنده از سعادت 175
شناخت جدید ادامه دهیم، ولی تفکّر و اندیشیدن، شناخت حسّی یا خیالی یا عقلی نیست؛ بلکه حرکت خاصّی در این گونه شناختهاست.
قرآن مجید انسان را به این حرکت خاص در نفس تشویق فرموده است؛ تفکّر در خلقت آسمانها و زمین، تفکر در خود، که نتیجۀ آن پی بردن به حقیقت و حق بودن جهان، انسان و هستی، و اثر آن، اعتقاد به مبدأ و معاد است.(1)
سیر علمی و ادراکی توسط اندیشه انجام می شود. اندیشه به منزلۀ مرکبی است که نفس انسان بر آن نشسته و در وجود خود و در آفاق به گردش می پردازد تا به حق نایل شود.
اندیشه در مثبت و منفی بودن، تابع کیفیت شناخت و صورت علمی در حاسّه، ذهن و عقل است. صورت علمی، اگر انسانی و مثبت باشد، تفکّر در آن و نتیجۀ آن مثبت خواهد بود؛ مانند: تفکّر در آیات آفاقی که نتیجه اش آگاهی به علم و قدرت خداوند متعال است. و اگر صورت علمی منفی باشد، تفکّر در آن و نتیجۀ آن منفی خواهد بود؛ مانند: صورت علمی یک گناه (قمار، دزدی، فحشا و...) قهری است که این حرکت منفی بوده و نتیجۀ آن گمراهی است.
حرکت فکری و علمی انسانی و مثبت، نفس را یا بارور ساخته و رشد داده و بینا کرده و نفس را به حیات طیّب هدایت می نماید و یا اگر منفی باشد نفس را تیره و کدر ساخته و تا حدّ حیوانیّت به پیش می برد.
ارزش عقلی ادراک و تفکر
بحث از ارزش ادراکات در فلسفه برای روشن شدن این مطلب است که ادراکات تا چه اندازه با واقع مطابقت دارند، و آنچه در این جا مورد نظر و توجّه ماست، اینست که ارزش ادراکات را در رابطه با مرتبۀ وجودی مدرکات بسنجیم و با ادراکی که عالیترین ارزش عقلی را دارد، آشنا شده و نفس را محلّ ادراکی قرار دهیم که عالی ترین ارزش عقلی را داشته باشد، زیرا غذای روح و نفس، علم است. هر چه ارزش وجودی علم بالاتر باشد، نفس لذّت بیشتری برده و بهتر به رشد لازم خود می رسد.
خداوند، عالیترین مرتبۀ وجودی را داراست و مادّۀ و جسم نازلترین مرتبۀ وجودی را؛ لذا
1- (1) سورۀ روم، آیه 8 أَ وَ لَمْ یَتَفَکَّرُوا فِی أَنْفُسِهِمْ...