انسان شناسی صفحه 47

اَلْبَحْرِ بِما یَنْفَعُ النّاسَ وَ ما أَنْزَلَ اللّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَأَحْیا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها ...

لَآیاتٍ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ 1 ؛

در آفرینش آسمانها و زمین، و آمد و شد شب و روز و کشتیهایی که در دریا می روند و به مردم سود می رسانندد، و در بارانی که خداوند از آسمان فرو می فرستد تا زمین مرده را بدان زنده کند...

برای خردمندانی که درمی یابند عبرتهاست.»

«سَنُرِیهِمْ آیاتِنا فِی الْآفاقِ وَ فِی أَنْفُسِهِمْ حَتّی یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ...2 ؛

به زودی آیات و نشانه های خود را در اقطار آسمانها و زمین (ستارگان و غیر آنها) و در نفسهایشان به آنها نشان می دهیم تا آشکار گردد که او حق است...»

این قانون در مورد فطرت و زیبایی انسان نیز جاری بوده و قرآن، آن را از طریق توجّه به زیبایی های مادّی، به حق فراخوانده است. لذا از دید قرآن، زیباگرایی حسّی وسیله ای جهت رسیدن به حق است.

«إِنّا زَیَّنَّا السَّماءَ الدُّنْیا بِزِینَهٍ الْکَواکِبِ...3 ؛

ما آسمان دنیا را به زینت ستارگان زینت دادیم.»

«أَ فَلَمْ یَنْظُرُوا إِلَی السَّماءِ فَوْقَهُمْ کَیْفَ بَنَیْناها وَ زَیَّنّاها...4 ؛

آیا آسمان را بر فراز خود نمی نگرند که چگونه آن را بنا نهادیم و زینت دادیم...»

آیات فوق به خوبی نشان می دهد که زیباگرایی حسّی باید وسیلۀ رشد و هدایت انسان به سوی حق باشد.

به گلهایی که دست تدبیر حق آنها را رنگ آمیزی کرده و به آنها لطافت داده بنگر. حُسن ظاهری گل از کانال چشم، حسن لطافت آن از طریق حسّ لامسه، حسن بویایی اش از راه شامه و... مشهود نفس است. این ظواهر برای نفس زیبا هستند؛ امّا بعد انسانی وقتی به آنها نظر دارد که شائبۀ شهوی در بین نباشد. روح انسانی زیباییهای حسّی را نمود و آیه ای از زیبایی وجود می بیند و به آن گرایش پیدا می کند. این گونه توجّه به زیباییهای حسّی دارای ارزش اخلاقی مثبت است.