- سخن ناشر 1
- اشاره 3
- کیفیت هستی گرایی انسان 4
- ادیان الهی و دعوت به هستی برتر 7
- هستی انسان 9
- هدف زندگی 13
- دیدن رشته بین دو هستی 15
- هستی پنداری 20
- اشاره 25
- مفهوم ادراک 26
- اقسام ادراکات 27
- جایگاه اندیشه در نفس 29
- ارزش عقلی ادراک و تفکر 30
- ارزش اخلاقی ادراکات 31
- احساس و خیال 32
- ادراک عقلی 36
- وصف عقل در روایات 38
- رابطۀ دین و عقل 39
- اشاره 41
- جهت دادن به زیباگرایی 42
- معیار زیبایی 45
- زیباگرایی حسّی 46
- دعا و پرستش حق، مظهر زیبایی انسان 51
- زیبایی و اخلاق 53
- اشاره 56
- مفهوم لذّت 57
- اقسام لذّت بر اساس مراتب نفس 58
- ارزش اخلاقی منفی لذّات حیوانی 60
- ارزش اخلاقی مثبت در لذّات حیوانی 64
- لذت در مرتبۀ انسانی 65
- لذّت انسانی از دنیا 66
- لذّت از تعقّل در خود 68
- لذّت از کسب دانش و آگاهی 69
- توضیح بیشتر 70
- لذّت از خدمت به دیگران 71
- توضیح مطلب 71
- لذّت از پرستش و یاد خدا 72
- اشاره 75
- مفهوم محبّت 76
- شناخت خدا از طریق فطرت حبّ 78
- دوستی انسان با خود 79
- دوست داشتن غیر خود 81
- حبّ اهل بیت علیه السلام 86
- حبّ اللّه 88
- نشانۀ محبت خدا 90
- اشاره 92
- عشق چیست و عاشق کیست ؟ 94
- معشوق انسان کیست ؟ 95
- اخلاق و عشق 98
- عشق حسی و خیال 100
- عشق عرفانی 106
- اشاره 107
- زاویه ها 108
- تفسیر مفهوم حریّت 109
- تفسیر دوم 110
- توضیح این که: 111
- آزادی استعدادی و غریزی 112
- آزادی انسانی 119
- واقعیّت آزادی در دنیای معاصر 122
- اشاره 125
- مفهوم عبادت 127
- عبادت در نظام آفرینش 129
- هماهنگی عبادت با وابستگی ذاتی انسان 131
- عبادت و کمال انسانی 133
- ه 133
- الف 133
- عبادت و اخلاص 139
- مُناجاتُ الْمُطیعینَ لِلّه 140
- و من کتاب له علیه السلام 141
- اشاره 143
- ازدواج و فطرت 145
- الف 145
- الف 146
- کیفیّت ازدواج 146
- ماهیّت ازدواج 151
- جلوگیری از برخی ازدواجها 152
- دعا قبل از ازدواج 152
- ازدواج و حفظ مقام انسانی 154
- ازدواج و ارضاء جنسی 157
- ازدواج موقّت و ارضاء جنسی 159
- دنیای جدید و ازدواج 161
- اشاره 163
- سعادت چیست ؟ 164
- سعادت در دنیای علم و صنعت 166
- سعادت و فطرت 168
- راه سعادت 169
- شقاوت 173
- عامل بازدارنده از سعادت 175
لذّت در مرتبۀ حیوانی
انسان در این که دارای مرتبۀ حیوانی است و به مقتضای اصل وجودی، خواسته هایی دارد، مورد مدح و مذمّت واقع نمی شود؛ زیرا وجود چنین بعدی لازمۀ ظرفیت وجودی اوست و حرکت در برآوردن خواسته های حیوانی نیز نه تنها امری مذموم نیست که چنین حرکتی ضروری بوده و عدم پاسخ به برخی از خواسته ها مساوی با نفی حیات دنیوی خواهد بود.
غریزۀ خوردن از جمله غرایز حیوانی است؛ و تن ندادن به آن، نفی حیات را به دنبال دارد. و عدم ارضای بعضی از غرایز (مانند غریزه جنسی) در شخص عقده های روانی به دنبال دارد. مسلّم است که در برآوردن خواسته های حیوانی، لذّاتی برای نفس حاصل خواهد شد و حصول چنین لذّاتی نیز طبیعی بوده و مورد مذمّت عقل و شرع نیست.
بطور کلّی، اگر بُعد انسانی را نادیده بگیریم و نظر استقلالی به بعد حیوانی د اشته باشیم، ارضای خواسته های حیوانی را از هر طریق ممکن، امری طبیعی دانسته و هیچ گاه آنها را موصوف به صفت قبح نخواهیم کرد و یا مورد مذمّت قرار نخواهیم داد.
بنابراین، اگر اعتقاد ما دربارۀ انسان این باشد که فقط دارای بعد حیوانی است؛ امّا یک حیوان تکامل یافته، هیچ گاه به تجزیه و تحلیل رفتارش از دیدگاه عقل و شرع اقدام نخواهیم کرد. زیرا معانی نظر استقلالی به این بعد اینست که نباید انتظار رفتار عقلانی و اخلاقی از آن داشت. این بعد به مقتضای طبیعتش دین پذیر و اخلاق پذیر نیست. بنابراین، لذّات حاصله در این بعد از هر طریق ممکن، مورد تحلیل عقلی و اخلاقی قرار نخواهد گرفت.
می دانیم که نظر استقلالی به بعد حیوانی باطل است، زیرا هیچ شکّی نیست در این که انسان از وجود انسانی برخوردار بوده و به حکم عقل، مرتبۀ نازل وجود باید تابع مرتبۀ عالی وجود باشد. اگر انسان تابع بعد حیوانی باشد تنزل کرده و باید در فکر و عمل، تابع بعد انسانی باشد و میلهای بعد حیوانی را به استخدام بعد انسانی در آورده و بر اساس اختیار و ارادۀ آگاهانه در مرتبۀ عقلانی به خواسته های حیوانی توجّه نماید.
تجاوز از حدود انسانیّت و ارادۀ آگاهانه در مرتبۀ انسانی موجب می گردد که شخص در رفتار حیوانی اش مورد مذمّت قرار گیرد. و عمل در حدود عقل و شرع سبب می گردد که رفتار حیوانی انسان موصوف به حسن شود و مورد مدح قرار گیرد.
جهت توضیح بیشتر، مطلب را تحت دو عنوان مطرح می کنیم.