انسان شناسی صفحه 74

به سبب تو، به لذّت مناجات تو رسیده اند.»

انسانی از لذّتی که در نتیجۀ ذکر و عبادت غیر او حاصل می شود، باید طلب آمرزش کند، زیرا آن لذّت جز زیان نیست. امام زین العابدین علیه السلام در مناجات ذاکرین می فرماید:

«... وَ أسْتَغْفِرُکَ مِنْ کُلِّ لذَّهٍ بِغَیْرِ ذکْرِ وَ مِنْ کُلِّ راحهٍ بِغَیْرِ أنْسِکَ وَ مِنْ کُلِّ سُروُرٍ بِغَیْرِ قُرْبِکَ وَ مِنْ کُلِّ شُغْلٍ بِغَیْرِ طاعَتِکَ...؛

از تو طلب آمرزش می کنم، از هر لذّتی که در غیر یاد تو بوده و از هر آسایشی که جز به انس با تو و از هر خرسندی که جز به قرب تو و از هر اشتغالی که جز در طاعت تو، بوده باشد.»

تمام لذّتها باید به لذّت یاد خدا و پرستش خدا برگردد. چنین لذّتی است که مطلوب ذاتی انسان بوده و لذّات دیگر انسانی مقدّمه و راه رسیدن به این لذّت به شمار می آیند. آرامش نفس نیز در پرتو چنین لذّتی امکان پذیر است.

«اَلَّذِینَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِکْرِ اللّهِ أَلا بِذِکْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ 1 ؛

آنان که ایمان آوردندو به وسیلۀ ذکر خدا قلبی مطمئن و آرام پیدا کردند؛ آگاه باشید که آرامش قلبها در گرو ذکر و یاد خداست.»

دنیا آن گاه سرای خسران خواهد بود که متعلّقات آن، انسان را از یاد حق و لذّت در جوار او غافل گرداند.

«یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تُلْهِکُمْ أَمْوالُکُمْ وَ لا أَوْلادُکُمْ عَنْ ذِکْرِ اللّهِ وَ مَنْ یَفْعَلْ ذلِکَ فَأُولئِکَ هُمُ الْخاسِرُونَ؛

ای کسانی که ایمان آوردید، اموال و فرزندانتان شما را از یاد خدا باز ندارد و سرگرم نسازد.

کسانی که چنین به جا آورند (و سرگرم شوند) همانها در زیان هستند.»

به امید آن که انسانها - به خصوص قشر جوان - توفیق یابند که به دنبال لذّات انسانی باشند.