انسان شناسی صفحه 82

حبّ و بغض به آن تعلق نمی گیرد.

دوست داشتن غیر، از جمله نعمتهای بزرگی است که خداوند متعال در انسان قرار داده است. اگر مادری فرزندش را دوست نمی داشت، کودک در بقای حیاتش دچار مشکل می شد.

اگر محبّت غیر در نهادمان نبود آیا هرگز مایل به دوستی با دیگران بودیم؟ آیا به اجتماع و دیگران علاقمند می شدیم و به آنها خدمت می کردیم؟ آیا علاقه به جمال و زیبایی، طبیعت، هنر و دین و... پیدا می کردیم؟ آیا از جهان و خدا بهره می بردیم؟

شکی نیست که اگر غریزۀ محبّت به غیر در ما نبود، از بسیاری لذایذ، کمالات و... محروم می ماندیم، بلکه خود در جا می زدیم و حرکتی از خود به غیر نداشتیم، و فطرت و غرایز و فضایل کامل در نفسمان در حدّ استعداد می ماند.

پس، سپاس خدایی را که این نعمت عظما را در وجودمان قرار داد تا به واسطۀ آن بتوانیم انشاءاللّه به کمالات، سعادت و لذتهای بسیار نایل شویم.

امّا شکر حقیقی، استفادۀ مطلوب از نعمت است؛ به گونه ای که محبّ به غیر زمینه ساز خروج از نقص به کمال انسانی باشد. و إلاّ حبّ شهوی به غیر، در صورتی که خارج از حدود دین و انسانیت باشد نکوهیده و مذموم است.

ادراک جمال و کمال غیر، واسطه در حبّ غیر است. اگر ادراک، به کمال و جمال مطلق تعلق گرفت، آن غیر، محبوب حقیقی و ذاتی انسان خواهد بود. و اگر ادراک به حسن و کمال محدود تعلق گرفت موضوع حبّ ذاتی و استقلالی قرار نخواهد گرفت، زیرا چنین قابلیتی در آن نبوده و محبوب حقیقی و ذاتی نمی تواند باشد. کمال و جمال محدود شعاع و پرتوی از کمال و جمال نامحدود است. پس، ابتدای حبّ باید به مطلق تعلق گیرد و سپس به غیر مطلق. حبّ جاوید و پایدار حبّی است که به حبّ مطلق منتهی شود و الاّ فانی و هیچ خواهد بود.

در اینجا به چند مورد از حبّ اشاره می کنیم:

1 - حبّ به مردم

2 - حبّ دنیا

3 - حبّ اهل بیت علیهم السلام

4 - حبّ اللّه.