انسان شناسی صفحه 9

انسان به هستی انسان و حقیقت هستی اشاره می کنیم.

هستی انسان

ارزش واقعی هر موجودی نهفته در مرتبه هستی و صفات کمالش می باشد؛ زیرا خارج از مرز هستی ارزشی وجود ندارد، موجودات قبل از پدید آمدن از هر ارزشی که فرض شود ساقط هستند و بعد از به وجود آمدن، ارزش پیدا می کنند. و دلیل این مطلب وجدان آدمیان است، البته، قبل از آن که عقل به تحلیل و سنجش بنشیند و قبل و بعد از پیدایش را مقایسه کند.

و شکی نیست که هر موجودی از موقعیتی خاص در نظام آفرینش برخوردار است و نزدیک و دوری آنها نسبت به مبدأ هستی «خداوند متعال» متفاوت است. و به جهت همین قاعدۀ کلی است که موجودات در زیبایی، کمال، حبّ، فهم و درک دارای تفاوتهای چشمگیری هستند. هر موجودی که به حقیقت هستی «خدای متعال» نزدیک تر مرتبه وجودی اش قوی تر و لذا از زیبایی، کمال، فهم و حبّ بیشتری برخوردار است. در صورتی که موجود هر قدر بُعد و دوری بیشتری را دارا باشد، ناداری او بیشتر است. البته منظور قرب و بعد معنوی است که وابسته به کیفیت استحقاق، قابلیت و مرتبه خاص وجودی می باشد.

انسان در میان موجودات طبیعی از هستی برتری برخوردار است. شاید بتوان گفت، جمله «ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَکَ اللّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ»1 ظهوری واضح در این مطلب دارد.

انسان پس از گذراندن مراحل آفرینش(1) قابلیت پیدا کرد که از وجودی برخوردار شود که موجودات غیر او در طبیعت استحقاق آن را نداشتند. این وجود خلق دیگری بود، که به دنبالش«فَتَبارَکَ اللّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِینَ» آمد.

یکی از حکما می نویسد:

اگر در انسان حقیقتی که او را از اجسام دیگر ممتاز کند وجود نمی داشت، هیچ فضیلتی بر سایر موجودات در طبیعت نمی داشت؛ زیرا کمالات مادی در معادن، نباتات و حیوانات ظهور آنها بیشتر از ظهور در انسان است، و بر فرض کمالات او در شئون مادی کمتر از موجودات