الگوی مصرف در آموزه های اسلامی صفحه 19

تولیدات خود را بفروشند و اعتبار بیشتری به دست آورند.

بدیهی است که پیامد این گونه تبلیغات برای افراد و جوامع ثروتمند، رشد مصرف گرایی، اسراف، مدگرایی و هم چشمی است و برای افراد و جوامع فقیر، حسرت و سرخوردگی و ناکامی و یا مفاسد اقتصادی و کارهای غیر قانونی همچون سرقت. به دیگر سخن، این گونه تبلیغات به ویژه بر افراد کم درآمدی که از فقر فرهنگی نیز رنج می برند چنان تأثیر می نهد و آنان را برای دارا بودن کالاهای تبلیغ شده تحریک می کند که یا برای پول دار شدن، دست به اقدامات خلاف شرع و قانون می زنند و یا با آه و حسرت، تحریکات پی درپی را بی واکنش گذارده، تحمل می کنند و به مشکلات روحی و گاه اختلافات خانوادگی دچار می گردند.

در آموزه های دینی برای مقابله با تبلیغات دروغین، دستوراتی داده شده است:

یک. تأکید بر راستگویی: یکی از ویژگیهای مهم تاجر مسلمان، راستگویی است. امام صادق علیه السلام می فرمایند:

«... فإن ّ التاجر الصدوق مع السفری الکرام البرری یوم القیامی»؛(1)

به راستی که تاجر راستگو، روز قیامت، با سفیران گرامی نیکوکار [فرشتگان والامقام] همراه است.

روشن است که در تبلیغات بازرگانی، واقع نمایی شرط نخست است.

دو. اشاره به کاستیها و عیوب کالا: بر این نکته تأکید فراوانی شده است. برای نمونه امام صادق علیه السلام می فرمایند:

«من باع و اشتری فلیحفظ خمس خصال وإلا فلایشترینّ و لایبیعنّ... و کتمان العیب»؛(2)