الگوی مصرف در آموزه های اسلامی صفحه 27

خواهد آمد.

ب) تناسب درآمد با هزینه ها؛ این مهم در آموزه های دینی تأکید فراوان شده است. قرآن کریم در این باره می فرماید: (( لِیُنْفِقْ ذُو سَعَهٍ مِنْ سَعَتِهِ وَ مَنْ قُدِرَ عَلَیْهِ رِزْقُهُ فَلْیُنْفِقْ مِمَّا آتَاهُ اللهُ لایُکَلِّفُ اللهُ نَفْساً إِڤ مَا آتَاهَا...)) :(1) «بر توانگر است که از دارایی خود هزینه کند و هر که روزی او تنگ باشد باید از آنچه خدا به او داده است، خرج کند. خدا هیچ کس را جز [به قدر] آنچه به او داده است، تکلیف نمی کند».

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند:

«إن ّ المؤمن أخذ عن الله سبحانه و تعالی أدباً حسناً: إذا وسّع علیه وسّع علی نفسه و إذا أمسک علیه أمسک»؛(2)

به راستی مؤمن، ادبی نیک از خداوند متعال آموخته است: هرگاه خدا [روزی را] بر او گشایش دهد، او بر [زندگی] خود گشایش دهد و زمانی که خداوند بر او تنگ گیرد، او نیز [بر خود] سخت گیرد.

از این رو، در روایات آمده است که شخص کم درآمد در خرید و هزینه های زندگی، با افراد ثروتمند همراهی نکند و با الگوپذیری از آنان، خود را به تکلّف یا ذلّت نیفکند.(3)

ج) شرایط اقتصادی جامعه و عموم مردم؛ از پاره ای روایات برمی آید که در تقدیر معیشت و تدبیر زندگی، افزون بر توجه به مقدار درآمد و هزینه های فرد و خانواده، به شرایط اقتصادی عمومی نیز باید توجه شود، بدین معنا که شرایط نامناسب اقتصادی جامعه، باید بر نوع و مقدار کالاهای مصرفی و چگونگی تخصیص درآمد فرد، تأثیرگذار باشد، حتی در صورتی

1- . طلاق (65)، آیه 7.
2- . محمد بن عبدالله نیشابوری (حافظ نیشابوری)، معرفی علوم الحدیث، ص38.
3- . نک: محمد بن یعقوب کلینی، الفروع من الکافی، ج4، ص287؛ محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج76، ص313.