الگوی مصرف در آموزه های اسلامی صفحه 29

3. اصل اعتدال

اشاره

از معیارها و ارزشهای مهم اسلامی در تمام ابعاد زندگی و از جمله مصرف، اصل اعتدال است. این اصل که آموزه های دینی بر آن تأکید کرده، از سوی خرد و فطرت آدمی نیز مهر تأیید خورده است؛ چرا که ساماندهی و استواری جسم و جان آدمی و امور فردی و اجتماعی او مرهون رعایت همین اصل است.

افزون بر آن، اهمیت رعایت میانه روی در مصرف از آنجاست که از یک سو نیازهای انسان متنوع است و به دلیل محدودیتها، نمی تواند تمام آن را به بیشترین مقدار برآورده سازد. از این رو باید نیازهای گوناگون در نظر گرفته شود و در حدّ اعتدال به آن رسیدگی گردد. از سوی دیگر، بیشتر امکانات و منابع مادی، محدود است و زیاده روی گروهی در مصرف، محرومیت دیگران را به همراه خواهد داشت. از جنبه دیگر، سلامت و نشاط انسان و پرداختن به ابعاد دیگر زندگی به ویژه امور معنوی، نیازمند مصرف معتدلانه است. از این رو، بیهوده نیست که در آموزه های دینی، به اصل اعتدال بیش از اصول دیگر پرداخته شده است.

جایگاه و گستره اعتدال در مصرف

در آموزه های دینی، جایگاه اصل اعتدال در مصرف و شمول و ثبوت آن را به خوبی می توان دریافت.

در این آموزه ها، از اصل اعتدال با تعابیری چون «قصد»،(1) «اقتصاد»،(2) «قوام»(3) و «وسط»(4) یاد شده است که هریک، افراط و تفریط در اقتصاد را

1- . نک: الفقه، منسوب به امام رضا علیه السلام ، ص254.
2- . نک: متقی هندی، کنز العمال، ج3، ص53 .
3- . نک: فرقان (25)، آیه 67 .
4- . نک: محمد بن یعقوب کلینی، الفروع من الکافی، ج6 ، ص540 .