الگوی مصرف در آموزه های اسلامی صفحه 30

نکوهیده است.

قرآن کریم در بیانی استوار، بر رعایت میانه روی در هزینه های زندگی و پرهیز از زیاده روی و سخت گیری تأکید فرموده است: (( وَ الَّذِینَ إِذَا أَنْفَقُوا لَمْ یُسْرِفُوا وَ لَمْ یَقْتُرُوا وَ کَانَ بَیْنَ ذَلِکَ قَوَاماً)) :(1) «و کسانی که هرگاه انفاق کنند، نه اسراف می نمایند و نه سخت گیری بلکه در میان این دو، حد اعتدالی دارند».

در روایتی نیز چنین آمده که شخصی از حضرت رضا علیه السلام در مورد چگونگی تأمین نیازهای خانواده پرسید. امام علیه السلام فرمود:

بین دو کار ناپسند قرار داری...آیا نمی دانی که خداوند زیاده روی و سخت گیری را ناپسند دانست و فرمود: (( وَ الَّذِینَ إِذَا أَنْفَقُوا...)) .(2)

اهمیت اعتدال تا آنجاست که حتی صرف مال در راه خدا و انفاق نیز باید در حد میانه و به دور از افراط و تفریط انجام گیرد: (( وَ لاتَجْعَلْ یَدَکَ مَغْلُولَهً إِلَی عُنُقِکَ وَ لاتَبْسُطْهَا کُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً)) :(3) «و دستت را به گردنت زنجیر مکن [بخل منما] و بسیار [هم] گشاده دستی مکن تا ملامت شوی و حسرت زده بر جای مانی».

امام حسن عسکری علیه السلام می فرمایند:

«إن ّ للسخاء مقداراً فإن زاد علیه فهو سرف... و للاقتصاد مقداراً فإن زاد علیه فهو بخلٌ...»؛(4)

سخاوت اندازه ای دارد که فراتر از آن، اسراف است... و میانه روی حدّی دارد که پایین تر از آن، خساست است.

1- . فرقان (25)، آیه 67 .
2- . نک: محمد بن علی بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، الخصال، صص54 و 55؛ نیز: محمد بن یعقوب کلینی، الفروع من الکافی، ج4، ص55 .
3- . اسراء (17)، آیه 29.
4- . محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج66 ، ص407.