الگوی مصرف در آموزه های اسلامی صفحه 39

که با وجود مصرف اندک، از زندگی لذت می برد، هرچند ثروتی نداشته باشد.

قناعت در کنار غنا و ثروت، از عواملی است که زندگی را گوارا می سازد،(1) با وجود این، ثروتِ بدون قناعت گوارایی زندگی را نخواهد چشاند؛ جامعه مصرف گرایی که قناعت پیشه نیست، رضایت خاطر شهروندان خود را برآورده نمی سازد.(2) از همین روست که از منظر آموزه های روایی، زندگی پاک و حیات طیّبه بشری، حیاتی است که روح قناعت در آن دمیده شده باشد.(3)

قناعت، مفاسد ناشی از حرص و آز ثروت اندوزی را می کاهد و از زیانهای اقتصادی جلوگیری می کند و مخارج مازاد را در مشارکتهای اجتماعی - اقتصادی به کار می بندد.

با وجود این، قناعت با اصل اعتدال ناسازگار نیست؛ زیرا قناعت آن است که در محدوده اعتدال، به مصرفِ کمتر بسنده شود و افراط و تفریطی رخ ندهد. این مطلب، از جمع میان ادله اعتدال و ادله قناعت دریافت می شود، ولی پرسش اینجاست که آیا ساده زیستی سخت گیرانه برخی معصومان علیهم السلام ، خروج از محدوده اعتدال نیست؟ نگاهی به زندگی حضرت رسول صلی الله علیه و آله و حضرت علی علیه السلام ، چنین پرسشی را پیش می دارد، اما باید گفت که در وهله نخست، ساده زیستی رهبران حکومت، امری است بایسته و شایسته تا بدین سان درد و رنج محرومیت تنگدستان و فقیران، تسلی یابد؛(4)

1- . برای روایت نک: محمدباقر مجلسی، بحارالانوار، ج1، ص83 .
2- . در این باره نک: آلن درنینگ، چقدر کافیست؟، ترجمه عبدالحسین وهاب زاده، صص23-31.
3- . نک: نهج البلاغه، حکمت 221.
4- . نک: نهج البلاغه، نامه 45.