الگوی مصرف در آموزه های اسلامی صفحه 68

تطوّق فی عنقه و یلقی فی النار... قیل: یا رسول الله! کیف یبنی ریاءاً و سمعی؟ قال: یبنی فضلاً علی ما یکفیه، استطالی منه علی جیرانه و مباهای لإخوانه»؛(1)

«هر کس برای خودنمایی و ستایش دیگران ساختمانی بسازد، روز قیامت در حالی آن را حمل خواهد کرد که چون آتشی شعله ور بر گردنش آویخته است و به آتش افکنده خواهد شد...». گفته شد: ای رسول خدا! چگونه آن را برای خودنمایی و ستایش جویی می سازد؟ فرمود: «فراتر از حد نیاز می سازد تا بر همسایگانش برتری جوید و به برادرانش فخر فروشد».

ه ) الگوپذیری از مسرفان

آدمی در ابعاد گوناگون زندگی و در خوی و منش اخلاقی و رفتاری خود، سخت تأثیرپذیر است. الگوها در شکل دهی شخصیت و رفتار آدمی تأثیر به سزایی دارد. در امور اقتصادی و به ویژه مصرف نیز تأثیرپذیری از دیگران و به ویژه هم چشمی با آنان از عوامل مهم اسراف و تبذیر به شمار می رود که این خود یکی از علل دستور به دوری از متکاثران و مترفان در اسلام می باشد.

قرآن کریم آشکارا دستور می دهد که هرگز از مسرفان پیروی نکنید: (( وَ لاتُطِیعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِینَ)) .(2) روایات نیز از چشم دوختن به کسانی که از سطح زندگی بالاتری برخوردارند، نهی می کند و تأثیرپذیری از آنان را می نکوهد. امام باقر علیه السلام می فرمایند:

«إیّاک أن تطمح بصرک إلی من فوقک»؛(3)

بپرهیز از اینکه به بالاتر از خود [در امور مادی] چشم بدوزی.

1- . همان، صص11 و 12.
2- . شعراء (26)، بخشی از آیه 151.
3- . محمد بن یعقوب کلینی، الاصول من الکافی، ج2، ص137.