الگوی مصرف در آموزه های اسلامی صفحه 85

ثروت، زمینه بروز و گسترش آن را می کاهد یا نابود می سازد.(1) امیر مؤمنان علیه السلام ، عامل اصلاح و ساماندهی امور جامعه را، دادگستری می دانتد:

«الرعیی لایصلحها إلا العدل»؛(2)

توده های مردم را جز عدالت اصلاح نکند.

ج) دوری خواص از اتراف

از شیوه های عملی مقابله با فرهنگ اتراف و روحیه رفاه زدگی و درمان آن، دوری خواص و شخصیتهای تأثیرگذار جامعه از زندگی اشرافی و اترافی است، چه آنان اسوه هایی برای توده های مردم به شمار می روند و شیوه زندگی آنان تأثیر فراوانی بر دیگران می گذارد.(3)

از این رو، اولیای الهی از مظاهر زندگی اترافی و حتی از مصادیق جزئی آن، سخت پرهیز می کردند؛ هنگامی که برای رسول خدا صلی الله علیه و آله نوشیدنی بسیار گوارایی آوردند، فرمودند:

«أخّروه عنّی، هذا شراب المترفین»؛(4)

آن را از من دور سازید که این، نوشیدنیِ مترفان است.

افزون بر شیوه های یادشده، راهکارهای دیگری نیز برای جلوگیری از گسترش زندگی اترافی و رشد مصرف گرایی هست که می توان از کنترل تبلیغات بازرگانی و نیز دوری از مترفان نام برد. تفصیل این دو را پیشتر آوردیم.

1- . در این باره نک: رضا حق پناه، «پیامدهای اتراف»، اندیشه حوزه، شماره 6 ، سال 5، صص171- 178.
2- . عبدالواحد بن محمّد آمِدی، غرر الحکم و درر الکلم، ص340.
3- . نک: محمد بن یعقوب کلینی، الفروع من الکافی، ج8 ، ص352؛ نهج البلاغه، خطبه 207.
4- . محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج1، ص395. نیز نک: محمد بن حسن حرّ عاملی، وسائل الشیعه، ج16، ص613 و ج17، ص10.