الگوی مصرف در آموزه های اسلامی صفحه 9

نعمتها، دستوراتی را ارائه فرموده است که هدف از مصرف را روشن می سازد. این دستورات عبارت است از:

1- مصرف همراه با پارسایی: برای تکامل و تقرب به حق، نخستین گام، ترک نافرمانی خدا و دوری جستن از گناهان است. از این رو، تصرف در نعمتها باید همراه با پارسایی و ترک گناه باشد: (( وَ کُلُوا مِمَّا رَزَقَکُمُ اللهُ حَلالاً طَیِّباً وَ اتَّقُوا اللهَ)) :(1) «و از آنچه خداوند روزی شما گردانیده، حلال و پاکیزه را بخورید و از خدا پروا دارید».

2- مصرف همراه با عمل صالح: قرآن کریم این نکته را یادآور می شود که مصرف، باید مقدمه انجام کارهای شایسته باشد: (( یَا أَیُّهَا الرُّسُلُ کُلُوا مِنَ الطَّیِّبَاتِ وَ اعْمَلُوا صَالِحاً)) :(2) «ای پیامبران! از چیزهای پاکیزه بخورید و کار شایسته انجام دهید».

3- مصرف همراه با شکر: نتیجه نکات یادشده (ترک گناه و عمل صالح) در شکر نمود می یابد، چراکه شکر به مفهوم گسترده اش، به کارگیری نعمتها در مسیر هدف آفرینش آنهاست: (( یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُلُوا مِنْ طَیِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاکُمْ وَ اشْکُرُوا للهِ)) :(3) «ای کسانی که ایمان آورده اید، از نعمتهای پاکیزه ای که روزی شما کردیم بخورید و خدا را شکر کنید».

4- مصرف همراه با ادای حقوق: از مصادیق بارز شکر عملی، پرداخت حقوق مالی و از جمله حق فقیران است: (( کُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَ آتُوا حَقَّهُ یَوْمَ حَصَادِهِ وَ لاتُسْرِفُوا)) :(4) «از میوه آن - چون ثمر داد- بخورید، و حق [بینوایان

1- . مائده (5)، بخشی از آیه 88 .
2- . مؤمنون (23)، بخشی از آیه 51 .
3- . بقره (2)، بخشی از آیه 172.
4- . انعام (6)، آیه 141. برای آیات بیشتر در این باره نک: محمدکاظم رجایی، معجم موضوعی آیات اقتصادی قرآن، صص287- 289.