فلسفه احکام و تربیت صفحه 112

* پرسش:

چرا خداوند ما انسان ها را آزمایش می کند؟

* پاسخ:

آزمایش و امتحان خداوند با آزمایش های ما بسیار متفاوت است؛ آزمایش های ما برای شناخت بیشتر و رفع ابهام و جهل است اما آزمایش خداوند برای دانستن نیست بلکه برای شناساندن است تا انسان خودش را بشناسد و مدعیان راستین از مدعیان دروغین جدا شوند.

خداوند در آیات نخستین سوره عنکبوت می فرماید:

الف، لام، میم. آیا مردم پنداشتند، همین که بگویند: «ایمان آوردیم.» رها می شوند در حالی که آنان آزمایش نمی شوند؟! و بیقین کسانی را که پیش از آنان بودند آزمودیم، و حتماً خدا کسانی را که راست گفته اند معلوم می دارد (و شناخته می شوند،) و البتّه دروغگویان را (نیز) معلوم می دارد»(1).

توضیح آیات

امتحان سنت همیشگی و جاودان الهی است، امتحان مخصوص جمعیت مسلمانان نیست بلکه سنتی است که در تمام امت های پیشین جاری بوده است. آن ها را نیز در کوره های سخت امتحان افکندیم. همیشه میدان امتحان باز بوده و گروهی در این میدان شرکت داشته اند. چرا که در مقام ادعا هر کس می تواند خود را برترین مؤمن، بالاترین مجاهد، و فداکارترین انسان، معرفی کند؛ باید وزن و قیمت و ارزش این ادعا از طریق آزمون روشن شود تا معلوم گردد و چه اندازه نیات درونی و آمادگی های روحی با این گفته ها هماهنگ یا ناهماهنگ است.