فلسفه احکام و تربیت صفحه 131

لذا با این نگرش، جنبه های تربیتی «خوف و رجاء» بیشتر خود نمایی می کند که انسان امیدوار از رحمت خدا مأیوس نمی شود؛ چرا که انسان با حالت خوف با «استغفار» و انجام «اعمال صالح» و «جبران کاستی ها» به رحمت خداوند متعال امیدوار می شود.

3. علت و فلسفه بلا هرچه باشد جز خیر و حق چیزی نیست چرا که یا برای آزمایش است پس زمینه ای برای رشد ماست و خیر محض می باشد؛ یا این که برای پاک شدن یا بالارفتن درجه یا هشدار به انسان ها... که همه برای ما خیر است، و از روی رحمت و به صلاح آدمی است؛ و اگر برای عذاب هم که باشد اولاً پس از مهلت زیاد و بخشش فراوان و همچنین بعد از اتمام حجت بوده است. ثانیاً همان نوع بلا هم جهات خیر فراوانی برای انسان ها در بر دارد؛ پس حق و شایسته است.

در همین راستا از حضرت علی علیه السلام نقل شده که می فرماید:

«باکی ندارم که وقتی صبح می کنم فقیر شده باشم یا ثروتمند یا مریض یا سالم، چرا که خداوند متعال می فرماید: «من با مؤمن جز آن چه که خیر اوست انجام نمی دهم»(1). و بابا طاهر می گوید:

یکی درد و یکی درم -- ان پسندد یکی وصل و یکی هجران پسندد

من از درمان و درد و وصل و هجران پسندم آن چه را جانان پسندد

4. خداوند متعال به خاطر رحمت بی انتهایی که دارد حتی در مواردی که درصدد عذاب قوم یا شخصی بر می آید باز هم راهنمایی برای پیشگیری قرار داده است. از جمله پیامبر خدا صلی الله علیه و آله می فرماید: «بلا را به وسیله دعا دفع کنید»(2).