فلسفه احکام و تربیت صفحه 249

ازدواج کند و بترسد که به زحمت و گناه بیافتد. این شخص می تواند با کنیزان ازدواج بکند.

ترجیح ازدواج با زنان آزاد

زنان و مردانی که در جنگ گرفتار می شدند یا از پدر و مادر برده متولد می شدند، در شرایط سختی زندگی می کردند؛ از لحاظ علمی کمبودهایی داشتند، از جنبه اخلاقی مشکلاتی داشتند، دارای مشکلات عاطفی بودند و شرایط نامطلوب تربیتی داشتند. حال اگر کسی با یکی از آن ها ازدواج می کرد، این شرایط نامطلوب شاید به فرزندانش هم منتقل می شد؛ هرچند موارد استثنایی همیشه هست، مثلاً برخی از کنیزان مادر ائمه علیهم السلام بودند، لذا قرآن می فرماید: اگر می توانید با زنان آزادی که شرایط مطلوب تری دارد ازدواج بکنید و اگر نتوانستید بروید سراغ زنانی که غالباً شرایط نامطلوبی دارند. روشن است که این توصیه به معنای تحقیر کنیزان نیست؛ بلکه بیان یک واقعیت اجتماعی است.