فلسفه احکام و تربیت صفحه 294

صفحه 294

* پرسش:

در قرآن برای خداشناسی و توحید بیشتر از استدلال های علمی و عقلانی استفاده شده است یا به فطرت رجوع داده شده است ؟

* پاسخ:

انسان پدیده عجیبی است، ابعاد فراوانی دارد که بعضی شناخته و پاره ای هنوز ناشناخته است و با موازات ابعاد و زوایای مختلفش فعالیت های گوناگونی دارد. اما از یک نظر می توان ابعاد وجودی انسان را به دو بخش عمده تقسیم کرد:

1. بخش مربوط به تفکر و اندیشه و ادراکات نظری یعنی آن چه را انسان از طریق استدلال به دست می آورد.

2. بخش مربوط به ادراکات بدیهی، ضروری و وجدانی یعنی آن چه را بدون نیاز به دلیل و برهان در اختیار دارد که هرگاه سخن از فطرت و وجدان به میان می آید؛ اشاره به این بخش از ادراکات انسان است. فطرت یعنی آفرینش نخستین، یعنی خلقت روح و جان آمیخته با یک سلسله معلومات ضروری و وجدان یعنی آن چه را انسان در خود می یابد، و نیاز به فراگیری در مورد آن ندارد(1).

در قرآن تعبیرات فراوانی در مورد عقل دیده می شود از جمله:

1. عقل(2) 2. لُبّ(3) 3. فؤاد 4. قلب 5. نُهی

قرآن کریم به عنوان کتابی که عهده دار هدایت همه ی مردم است، در بخش های مختلف نیاز گروه های گوناگون را تأمین می نماید. در برخی از


1- (1) پیام قرآن، ج 1، ص 194-195، استاد مکارم شیرازی و همکاران، با تلخیص.
2- (2) در قرآن واژه «عقل» نیست اما 47 بار از کارکردهای عقل «یعقلون، تعقلون و...» یاد شده است. نک: بقره، 44، 73، 76، 242 و....
3- (3) نک: بقره، 179، 197، 269 و....
کتابخانه بالقرآن کتابخانه بالقرآن
نرم افزار موبایل کتابخانه

دسترسی آسان به کلیه کتاب ها با قابلیت هایی نظیر کتابخانه شخصی و برنامه ریزی مطالعه کتاب

دانلود نرم افزار کتابخانه