مهدویت صفحه 306

علی، وابنه محمد، وابنه علی، وإلی ابنه الحسن، وإلی ابنه محمد الهادی المهدی، إثنا عشر إماما حجج الله فی خلقه، و أمناؤه علی وحیه وعلمه.

والأربعه الحرم الذین هم الدین القیم، أربعه منهم یخرجون باسم واحد: علی أمیرالمومنین وأبی علی بن الحسین وعلی بن موسی وعلی بن محمد. فالإقرار بهؤلاء هو الدین القیم. ولا تظلموا فیهن أنفسکم: أی قولوا بهم جمیعاً تهتدوا»(1)

تذکر: در این روایت «ماه» (= شهر) های دوازده گانه ظاهر آن همان ماههای سال است اما باطن آن دوازده امام علیه السلام هستند.

این مطلب می تواند با نوعی الغاء خصوصیت و اخذ قاعده کلید و تطبیق بر مصادیق جدید (بطن به معنای خاص) سازگار آید.

6. روش تفسیر به رأی

مفهوم شناسی

رأی: اصل این واژه به معنای نظر کردن به هر وسیله ای است، اعم از نظر کردن با چشم یا قلب یا به وسیله شهود روحانی یا به وسیله قوه خیال(2) و واژه «رأی» به معنای عقیده ای است که از غلبه ی گمان پیدا می شود(3).

و برخی مفسّران برآنند که واژه «رأی» در کتاب و سنّت به معنای درک عقلانی به کار نرفته است(4). پس می توان گفت که واژه «رأی» به معنای عقیده، دیدگاه و سلیقه شخصی است که براساس گمان شکل گرفته است.

1- (1) غیبه الطوسی: ص 96، (وروی) جابر الجعفی قال: سألت أباجعفر علیه السلام عن تأویل قول الله عزوجل: إن عده الشهور عندالله اثناعشر شهراً فی کتاب الله یوم خلق السموات والأرض منها أربعه، حرم ذلک الدین القیم فلاتظلموا فیهن أنفسکم، قال: فتنفس سیدی الصعداء ثم قال: مناقب ابن شهر آشوب: ج 1، ص 284، بعضه مرسلاً عن جابر بن یزید الجعفی، عن أبی جعفر علیه السلام وفیه «وفی خبر آخر أربعه، حرم، علی والحسن والحسین والقائم، بدلاله قوله: ذلک الدین القیم».إثبات الهداه: ج 1، ص 549، ب 9، ف 17، ح 357، عن غیبه الطوسی بتفاوت یسیر.البرهان: ج 2، ص 123، ح 5، عن غیبه الطوسی.المحجه: ص 93، عن غیبه الطوسی.البحار: ج 24، ص 240، ب 60، ح 2، عن غیبه الطوسی والمناقب.نور الثقلین: ج 2، ص 215، ح 140، عن غیبه الطوسی.منتخب الأثر، ص 137، ف 1، ب 8، ح 48، عن غیبه الطوسی.
2- (2) التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، مصطفوی، ج 4، ص 14.
3- (3) مفردات راغب اصفهانی، ماده «رأی».
4- (4) تفسیر به رای، مکارم شیرازی، ص 22.