مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 1

پیش سخن

یکی از مهمترین خصایص مدرنیته، توجه به علم تجربی (Science) است و اعظم چالشهای مدرنیته و گفتمان روشنفکری با دیانت نیز در همین توجه نهفته است.

در مسیر پیدایی مدرنیته، انسان متجدد، زاویه ای را میان جاده دانش و جاده دین ورزی باز نمود و در مسیر دانش هرچه پیش رفت از دین بیشتر فاصله گرفت و البته باید دقت نمود که در داستان جدایی علم و دین در تاریخ اندیشه مدرن عوامل فرهنگی، فکری، جامعه شناختی و روان شناختی دقیقی مؤثر بوده است.

یکی از مهمترین موارد دقت در بحث از چالشهای دین و مدرنیته توجه به این نکته است که تجربه تاریخی پیش روی ما در گفتمان مسیحیت صورت گرفته است لکن ما اکنون می خواهیم از فراز قله های معرفت شیعی به مدرنیته بنگریم.

آئین دستکاری شده مسیحیت با جزمیت در چارچوب خاصی از دانش مانع هرگونه نوآوری علمی و بحث آزاد با عنایت به منزلت انسان بود، اما اسلام آئینی است که خود بسترساز تعالی و تکامل معارف بشری می باشد.

علم جدید در مسیر پیدایش مدرنیته در گفتمان دینی کلیسا چاره ای جز جدایی از دین نداشت زیرا یا باید خود را محصور در چارچوب مورد قبول کلیسا می نمود و یا راه جدایی را طی می کرد و البته راه دوم را برگزید و کلیسا را وارد چالشی عظیم نمود.

چالش کلیسا و علوم جدید از سر ضعف و ناتوانی کلام مسیحی نهایتا منجر به انزوای دین شد. اما چالشهای علم و دین در گفتمان ولایی - عقلانی و استدلالی اسلام از جنس دیگری است. این چالش ها در عالم اسلام از جنس