مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 168

2- تغییر اندیشه رابطه انسان، جهان و خدا. متجددان در اندیشه خود خدا را از بالای سر انسان برداشتند و انسان را مسلط بر طبیعت معرفی کردند.

ج - ویژگیهای انسان شناختی

در فضای فکری تجدد از وجود انسان، هدف از زندگی و جایگاه او تصویر خاصی ارائه می شود؛ از جمله این که:

١- تأکید بر قاعده فردیت و اصالت انسان، تعیین کننده دانستن «Subject» یا حیثیت درونی انسان در استقلال و آزادی کامل آن. در نتیجه انسان دارای حقوق و وضعیتی خودمختار که به طور مستقل تعیین کننده و تعریف کننده قواعد است، دانسته می شود. در چنین اندیشه ای، کسی نمی تواند از خارج حکمی صادر کند و قوانین و وضعیتی را بر او تحمیل نماید. در این راستا است که وقتی از کانت سؤال می شود روشنگری چیست؟ می گوید: رفع قیمومیت از انسان. تکیه مطلق بر داوریهای خود انسان و به رسمیت شناختن وجود انسان.(1)

2 - تعریف سعادت انسان به سعادت دنیوی و برخورداری از تنعمات این جهانی و حاکمیت لذت گرایی.

د- ویژگیهای اجتماع شناختی

رویکرد تجدد به بنیادهای «زندگی اجتماعی»، ساختار حیات جمعی و مبانی سیاسی، اخلاقی و اقتصادی آن دارای اصول خاصی است؛ از جمله آنها عبارتند از:

١- تأسیس و تأکید بر اندیشه مدنیت جدید بر مبنای شأن ظاهرأ مستقل انسان و آزادی، خودمختاری و حقوق ویژه آن، تشخیص و تعیین مصالح عمومی براساس خواست افراد و ایجاد اندیشه دولت جدید به عنوان نماینده مصالح عمومی و حافظ حقوق و