مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 175

اول آنها به مسائل ظاهری بود و نسل جدید تجددگرایان نیز در این زمینه موفقیتی نداشته اند. در واقع قصه تجددگرایی در ایران قصه معکوس است، چرا که جریان تجددگرایی پس از حدود دو قرن تازه توجه خود را به مسائل ریشه ای معطوف داشته است.

5- به نظر نگارنده تفاوت ریشهای بین تجددگرایان قدیم و جدید وجود ندارد و راه هر دو به واقعیت تجددی که در غرب تحقق یافت، منتهی می شود. اگر چه امروزه با زبان پیچیده تری سخن گفته میشود.

سنت گرایی در ایران

سنت گرایی در ایران بیشتر در مقابل تجددگرایی شکل گرفته است. اینان سعی دارند پاسخهای سنتی به سؤالها بدهند. سنت گرایی در ایران به دو صورت وجود داشته است. نوع اول آن بر اندیشه «ایرانی» و نوعی ملی گرایی تاریخی استوار بوده است. اینان با پی جویی تاریخ ایران تا دوره باستان سعی دارند ضمن ارائه اندیشه ها و فرهنگ تاریخی و سنتهای اجتماعی - سیاسی، مسائل را در یک چهارچوب سنتی ملی گرایانه مورد تجزیه و تحلیل قرار دهند.

جریان دوم، سنت گرایان مذهبی هستند که سعی میکنند تمام مسائل را در چهارچوب اندیشه مذهبی سنتی بفهمند و معنی کنند.

در اندیشه مذهبی سنتی می توان چهار الگوی فکری یا پارادایم را از یکدیگر جدا کرد:

١ - الگوی فکری اخلاقی؛

2 - الگوی فکری عرفانی؛

٣- الگوی فکری فقهی؛

4- الگوی فکری کلامی

هر کدام از الگوهای فکری یاد شده، جهان و اجتماع را به نحو خاصی می بینند و مسائل را براساس اصول و مبانی معرفت شناسانه و انسان شناسانه خاصی تحلیل می نمایند. این الگوهای فکری از اواخر قرن اول هجری شکل گرفتند و بتدریج دچار