مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 176

نوعی درون گرایی شدند، تا جایی که مرزهای خود را به روی دیگری بستند و حتی مشتغلین به الگوهای دیگر را نفی و طرد نمودند. این مسأله به رغم کوشش بعضی اندیشمندان و علمای مذهبی همچنان باقی مانده است. تجلی عملکرد این الگوهای فکری را می توان در موضع گیری سنت گرایان نسبت به نامه امام خمینی به گورباچف مشاهده کرد. (1) در واقع گزاره کانونی سنت گرایان مذهبی این است که تمامی موضوعات و احکام آنها در اندیشه مذهبی سنتی وجود دارد. بر این اساس چون نیازی به علوم جدید نمی بینند، مرزهای خود را به روی آن نیز بسته اند.

سنت گرایان را می توان به دو دسته تقسیم کرد: یک دسته، سنت گرایان منفعل و انزواگرا و دسته دوم، سنت گرایان فعال. جریانی که در صحنه های اجتماعی حضور دارد، سنت گرایی فعال می باشد.

ارزیابی الگوی فکری تجددگرایی و سنت گرایی

اشاره

سؤال اصلی که در این جا به آن پاسخ خواهیم داد این است که آیا الگوهای فکری یاد شده توان توضیح وضعیت اندیشه و حل مسائل اجتماعی را دارند یا نه؟ چنانچه براساس ملاکهای مطرح شده پاسخ سؤال مثبت بود، آن الگوی فکری پذیرفته خواهد شد. در غیر این صورت باید الگوی فکری مناسبتری اتخاذ کنیم.

الف - ملاک تطابق و مفید بودن آنها در حل مسائل اجتماعی

براساس این ملاک هیچ کدام از الگوهای فکری پاسخگوی نیازهای جامعه نیستند. دلایل آن عبارتند از:

1- جامعه ما نه یک جامعه سنتی است و نه یک جامعه غربی. ما از یک طرف دارای