مدرنیته، روشنفکری و دیانت صفحه 187

که ارائه می کند الگوی فکری باز میباشد. وقتی می فرماید: «فبشر عباد الذین یستمعون القول فیتبعون أحسنه» همین معنی از آن استنباط می شود و این یکی از اصول احیاگری است.

انبیا و ائمه، سرسلسله احیاگران

براساس الگوی احیاگری، انبیا، ائمه و علما سرسلسله احیاگران به شمار می روند. در این میان انبیا احیاگرانی کامل می باشند که هم در پی احیای اندیشه بودند و هم در پی احیای زندگی دنیوی و اخروی مردم. اینکه در منابع دینی آمده است نزد پروردگار فقط یک دین وجود دارد و آن اسلام است وان الدین عندالله الاسلام ، این سؤال را پیش می آورد که پس شأن نزول ادیان و انبیای دیگر در این میان چیست؟

براساس الگوی احیاگرایانه می توان گفت، دین حقیقی یکی بیش نیست. این دین که برای کمال و سعادت دنیوی و اخروی بشر و ایجاد «حیات معقول» (در ابعاد مختلف آن) آمده است، در طول تاریخ هم دچار انحراف می شده و هم رسالت خود را در جامعه به مرور از دست میداده است. جامعه در شرایط جدیدی قرار میگرفته که نیاز به احیاگری به وجود می آمده است. ابتدا سلسله انبیا و پس از ختم نبوت ائمه نیز این نقش را به عهده داشته اند، برای مثال به چند نمونه اشاره میکنیم.

مروری بر زندگی حضرت علی(علیه السلام) و آثار وی در نهج البلاغه نشانگر نقش تاریخی او در احیای اندیشه، زندگی دنیوی و حمایت معنوی و اخروی مسلمانان و حتی غیر مسمانان در ابعاد مختلف می باشد. برای نمونه آن حضرت به استفاده از علوم زمان و عقول دیگران تأکید می کند، ضمن این که دنیا پرستی را برای احیای شخصیت انسان مذمت مینماید و آن را نزد خود پست تر از عطسه بز و خوار تر از استخوان خوک در دست بیماری جذام گرفته میشمارد (من عراق خنزیر فی ید مجذوم)، برای احیای اجتماع مسلمین و از بین بردن ظلم و ستم بر سر آن می جنگد و مخالفان را به تیغ تیز شمشیر میسپارد. امام حسین علیه السلام در نهضت عاشورا خود را احیاگر سنت پیامبر(صلی الله علیه و آله وسلم) معرفی میکند و